Nûr 35 ayetini Muhammediyye Fassı bağlamında nasıl anlamalıyız?

Nûr Sûresi'nin 35. âyeti, tasavvufî düşüncede Nûr-u Muhammedî'nin ve Hakîkat-i Muhammediyye'nin anlaşılmasında kilit bir rol oynar. Bu âyet, "Allah göklerin ve yerin nûrudur. Onun nûrunun misâli içinde lamba olan bir kandillik gibidir; lamba bir cam içindedir; cam sanki incili bir yıldız gibidir; doğunun da, batının da olmayan, kutlu bir zeytin ağacından tutuşturulur" (Nûr 24/35) şeklinde ifade edilir (Âyetü'l-Nûr). Tasavvufî yorumlarda bu âyet, Hakk'ın ilk halk ettiği şey olan Nûr-u Muhammedî'nin kâinatın mânevî kaynağı olduğunu gösterir.

Muhammediyye Fassı, Nûr-u Muhammedî'yi Hakîkat-i Muhammediyye'nin tezâhür ismi olarak ele alır. Klasik tasavvuf, kâinatın halkının Nûr-u Muhammedî'den başladığını belirtir; Hakk gizli iken bilinmek istediğinde ilk tezâhürü Nûr-u Muhammedî olmuştur ve kâinat ondan zuhûr etmiştir. Âyetü'n-Nûr'daki teşbihler bu bağlamda yorumlanır: Mişkât (lamba muhafazası) Hz. Peygamber'in kalbini, Misbah (lamba) Hz. Peygamber'in nûrunu ve Zücâc (cam) ise bu nûrun berraklığını temsil eder.

Bu âyet, Nûr-u Muhammedî'nin ilâhî nûrdan kaynaklandığını ve tüm âlemi aydınlattığını ifade eder. Bir hadîs-i şerîfte, "Allah evvela benim nurumu, benim nurumdan bu âlemi halketti" buyrulması, Nûr-u Muhammedî'nin halktaki önceliğini ve küllîliğini pekiştirir¹. Hakîkat-i Muhammediyye'nin "Arş" olarak kabul edilmesi ve Allah'ın "Rahmân arş üzerine müstevî oldu" (Tâhâ, 20/5) âyetiyle bu hakikate tenezzül etmesi, Nûr-u Muhammedî'nin ilâhî ilimlerin (ulûm-i ledünniyye) kaynağı olduğunu gösterir²·³. Dolayısıyla, Nûr 35 âyeti, Muhammediyye Fassı'nda Nûr-u Muhammedî'nin ilâhî varlığın ilk tezahürü, kâinatın özü ve tüm hakikatlerin merkezi olarak anlaşılmasını sağlar.