İçeriğe atla

Ricâlü'l-Gayb nedir?

Kavram TanımıTemel düzey5 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Ricâlü'l-Gayb, tasavvufta Cenâb-ı Hakk'ın yeryüzünde gizli kıldığı, kâinatın manevî düzenini deruhde eden velîler topluluğuna verilen isimdir. Bu zevât-ı âlî, manevî âlemde görev yapan ve dünyayı idare eden gizli velilerdir¹. Hadîs-i şerîfte her asırda Allah'ın evliyâsından isimleri açıklanmayan kırk kişi olduğu rivayet edilir. İbnü’l-Arabî, ahyârın sayısının sabitlenemeyeceğini, ancak varlıklarının daima devam ettiğini belirtir². Bu veliler, Hak Teâlâ'nın esmâî tecellîlerinin yeryüzündeki mahalleridir ve kâinatın manevî hiyerarşisini oluştururlar.

Detaylı cevap

Ricâlü'l-Gayb, "gayb erenleri" olarak da ifade edilir ve tasavvuf düşüncesinin hassas mevzularından biridir³. Bu zevât-ı âlî, iki türlüdür: yaşayanlar ve dünyalarını değiştirmiş olanlar⁴. Gerçek irfân ehilleri, eğer mutlak gerçeklikleri varsa, yaşayan Ricâlü'l-Gayb erleridir ve onların tanınması ancak kendileri gibi bir gayb eri olunmasıyla mümkündür; sûret kayıtları şartlanılmış bir bilgi ile anlaşılması mümkün olmayan yaşantı halleridir⁴. Klasik tasnifte Ricâlü'l-Gayb'ın manevî hiyerarşisi şöyledir:

  1. Kutbu'l-Aktâb / Gavs-ı A'zam: Bir tanedir ve kâinatın manevî mihveridir. Âlemin nizâmı onun nazarı altında durur.
  2. İmâmeyn: İki tanedir, kutbun sağında ve solunda yer alırlar; biri zâhir, diğeri bâtın işlerini deruhde eder.
  3. Evtâd: Dört tanedir, kâinatın dört yönünü tutarlar. "El-evtâdü'l-erbaa" hadîs-i şerîfi bunların asîl mesnedidir.
  4. Abdâl: Yedi tanedir, yedi iklîme dağılmışlardır ve her biri bir bölgenin manevî hıfzını sağlar. Birisi vefât ettiğinde Hak yerine bir başka veliyi "bedel" kıldığı için bu ismi alırlar.
  5. Nücebâ: Kırk tanedir, halkın işlerini görme vazîfesi üstlenirler.
  6. Nükabâ: Üç yüz tanedir, sâliklerin ahvâlini gözetirler. Bu hiyerarşi toplamda 354 kişiden oluşur. Hak Teâlâ kâinatı doğrudan değil, esmâî tecellîlerle yönetir; bu tecellîlerin yeryüzündeki mahallerini Ricâlü'l-Gayb oluşturur. "Gayb rüzgârı" küllî aklın tasarruflarını, "gayb bağışı" ise ilahî isimlerin bağışlarını ifade eder⁵. Bu gayb rüzgârı ve bağışı, cisimler âlemini bazen yükseltir, bazen alçaltır; bazen mamur eder, bazen harap eder⁶.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Ricâlü'l-Gayb,
  2. 2Sâd Sûresi · s.104“İbnü’l-Arabî ise ricâlü’l-gayb tasnifinde ahyârın sayısının sabitlenemeyeceğini, fakat varlıklarının daima devam ettiğini belirtir.”Oku
  3. 3Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6) · s.313“------------------- 17- “Ricalü’l Gayb” “gayb erenleri” diye ifade elden zevat-ı âlilerden bahsetmek oldukça zor bir meseledir. Bunlar bence iki türlüdür, biril”Oku
  4. 4Bendeki Terzi Babam (Cilt 1) · s.68“Ricâlü’l-Gayb Ve Mehdi 94 Babacığım Ricâlü’l Gayb” ve “Mehdi” hakkında daha önce sözlü sohbetimizde bazı bilgiler vermiştiniz. Ancak müstakil başlık olarak bu k”Oku
  5. 5Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 · s.5919“"Gayb rüzgârı"ndan maksat, küllî aklın tasarruflarıdır. "Gayb bağışı"ndan maksat, ilahî isimlerin bağışlarıdır. "Gayb bağışı", atıf vavı ile birinci mısradaki "”Oku
  6. 6Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 · s.5922“O gayb rüzgârı ve gayb bağışı, o cisimler âlemini bazen yükseltir ve bazen alçaltır. Onu bazen mamur eder ve bazen harap eder. "Bu cihan"dan maksat, cisimler ve”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.