Rubûbiyyet kavramının zuhûr ettiği mahaller nelerdir?
Rubûbiyyet, tasavvufta Hakk'ın "er-Rabb" isminin tezahürü olup, kâinatı terbiye eden, yetiştiren ve ihtiyaç gideren vechesini ifade eder. Rubûbiyyetin zuhûr ettiği mahaller, varlıklara verilen isimlerin ortaya çıktığı mertebelerdir¹·². Bu mertebe, Rahmâniyyet'in altında yer alır ve "Nûr"un zuhur ettiği saha olarak tanımlanır; aynı zamanda "Nefs-i Kül" ve "Kürsi" olarak da adlandırılır³. Rubûbiyyet mertebesi, esmâ mertebesidir ve melekût âlemiyle ilişkilidir⁴. Her varlık, kendi potansiyelini gerçekleştirmek üzere bu mertebede kendine has bir "Rabb-i Hâss" ile ilişki kurar³.
Detaylı cevap
Rubûbiyyet, "rabblık" veya "terbiye edicilik" anlamına gelir ve Hakk'ın "er-Rabb" isminin tecellisidir. Bu kavramın zuhûr ettiği mahaller, tasavvufî terminolojide belirli mertebeler ve âlemlerle ilişkilidir. Öncelikle, rubûbiyyet, bütün varlıklara verilen isimlerin zuhur ettiği mertebelerin ismidir²·⁵·¹. Bu mertebe, esmâ mertebesi olarak da bilinir⁴·⁶·⁷·⁸.
Rubûbiyyet mertebesi, Hazerât-ı Hamse içinde melekût âlemiyle ilişkilendirilir⁴. Bu, melekler ve âlem-i misâlin zuhur ettiği mertebedir. Ayrıca, Rahmâniyyet mertebesinin altında yer alır ve "Nûr"un zuhur ettiği saha olarak tanımlanır³·⁹. Rahmâniyyet "akl-ı kül" iken, Rubûbiyyet "nefs-i kül"dür⁹ ve "Kürsi" olarak da adlandırılır³.
Rubûbiyyet, Hakk'ın âlemler üzerindeki mutlak ve umumi rubûbiyetini ifade ederken¹⁰, her mevcudun bu ulûhiyyet mertebesinden aldığı hisse, kendisinin Rabb-i hâssı olan bir isimdir. Bu Rabb-i hâssın rubûbiyeti ise hususi ve mukayyeddir, yani sınırlıdır¹⁰. Her varlık, kendi potansiyelini gerçekleştirmek üzere bu mertebede kendine has bir "Rab" (Rabb-i Hâss) ile ilişki kurar³. Rubûbiyyet mertebesi, "arş" olarak da ifade edilir ve kullar ile Allah arasındaki bağlantının sağlandığı bir mertebedir⁹. Melikiyyet mertebesi ise Rubûbiyyet'in altında yer alır¹¹.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Kelime-i Tevhîd, s. 31“Rububiyyet; Bütün varlıklara verilen isimlerin zuhur ettiği mertebelerin ismidir. &10024; Rablık; bütün varlıklara verilen isimlerin ortaya çıktığı mertebelerin”Oku
- 2Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2), s. 111“Rububiyyet; Bütün varlıklara verilen isimlerin zuhur ettiği mertebelerin ismidir.”Oku
- 3Secde Sûresi, s. 40“Rububiyyet : "Rab" isminin tecelli ettiği ve her varlığın kendi kimliğini ve terbiyesini aldığı mertebedir. Rahmâniyyet'in altında yer alır ve "Nûr"un zuhur ett”Oku
- 4Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31), s. 17“Rubûbiyyet bütün varlıklara verilen isimlerin zuhur ettiği mertebenin ismidir. Varlıklara verilen isimler orada zuhura çıkıyor. Rabb, terbiye etme mertebesi ora”Oku
- 5Dur Rabbın Namazda (Cilt 2), s. 84“Rububiyyet; Bütün varlıklara verilen isimlerin zuhur ettiği mertebelerin ismidir.”Oku
- 6Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2), s. 108“Rahmâniyyet mertebesi yukarıda da ifade edilmeye çalışıldığı gibi “yaratılış”; zuhur – tecelli’nin halkıyete dönüş başlangıcıdır. Rububiyyet. Rububiyyet : (Esma”Oku
- 7Fâtır Sûresi, s. 68“Rububiyyet : (Esma Mertebesi) Rûbubiyyet; bütün varlıklara verilen isimlerin zuhur ettiği mertebenin ismidir. Rûbubiyyet isminin içinde bulunan isimlerin herbir”Oku
- 8Enbiyâ Sûresi, s. 238“. ---------------- Rububiyyet : (Esma Mertebesi) Rûbubiyyet; bütün varlıklara verilen isimlerin zuhur ettiği mertebenin ismidir. Rûbubiyyet isminin içinde bulun”Oku
- 9Vahiy ve Cebrâîl, s. 35“Durum anlatıldığı gibi olunca “Rûbubiyyet” bir “arş” olur. Bu mertebe icabıdır ki, kulları ile Allah arasın-daki bağlantı sağlanmış oldu. (12) Hadis-i Şerif’de;”Oku
- 10Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180), Bölüm 128“O'nun âlemler üzerindeki rubûbiyyeti rubûbiyyet-i mutlaka ve umumi mutlak rububiyetidir. Ve her mevcudun bu "ulûhiyyet" mertebesinden aldığı hisse ve nasîb, anc”Oku
- 11Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2), s. 109“Melikiyyet : (Âlem-i şehâdet ) Rûbubiyyet : Rabblık zuhurlarının en yükseği Allah’ın “ melik” isminde olmaktadır. a) Melikiyyet, “Rûbubiyyet” in altındadır. b) ”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.