Rûhullâh kavramının zuhûr ettiği mahaller nelerdir?
Rûhullâh kavramı, tasavvufta hem Hz. Îsâ'nın özel bir lakabı olarak hem de insanlığın aslî yapısının bir vechesi olarak zuhûr eder. Bu kavramın zuhûr mahalleri, onun ilâhî nefhadan kaynaklanan özünü ve bu özün farklı mertebelerde nasıl tecellî ettiğini gösterir. Hz. Îsâ'da bu rûhullâhî veche kemâl mertebesinde tezâhür ederken, her insan da "ve nefahtu fîhi min rûhî" (Hicr 29) ayeti gereği rûhullâhî bir cihet taşır. Zuhûr mahalleri, bir kavramın hangi mertebede, hangi makamda ve hangi hâlde belirdiğini ifade eder.
Detaylı cevap
Rûhullâh kavramının zuhûr mahalleri iki temel katmanda incelenir. Birinci katman, Hz. Îsâ'nın özel lakabı olması hasebiyle onun şahsında zuhûr etmesidir. Nisâ 171'deki "ve kelimetuhû elkâhâ ilâ meryeme ve rûhun minhu" ayeti, Hz. Îsâ'nın Allah'ın bir kelimesi ve O'ndan bir rûh olduğunu belirtir. Onun babasız doğumu, ölüleri diriltme mucizesi ve Hakk'a urûcu gibi haller, rûhullâh vechesinin kemâl mertebesinde tezâhür ettiğini gösterir. Bu durum, onun İseviyet Mertebesi'nde, yani nefs-i mülhime ile mutmainne arası ruhânî hâlin belirginleştiği makamda zuhûr etmesiyle ilişkilidir.
İkinci katman ise, rûhullâh'ın insanlığın aslî yapısına işâret etmesidir. Hicr 29'daki "ona kendi rûhumdan üfledim" ayeti, her insanın Allah'ın rûhundan bir parça taşıdığını gösterir; yani her insan bir cihette rûhullâhdır. Bu, her varlığın kendine has bir zuhûr mahalli olduğunu ve bu mahallerin dört seviyede çözümlendiğini ifade eden genel tasavvufî ilke ile uyumludur. Bu bağlamda, "zâtî güç" veya "Sultân" olarak adlandırılan halife sıfatıyla vasfedilen varlığın ilk zuhûr mahalli "Âdem"dir¹·². Bu, Cenâb-ı Hakk'ın akl-ı küllî zuhûr mahalli olan Âdem'in, zât-ı İlâhî'nin tecellîlerini zuhura getirecek bir mahal olduğunu gösterir³. Dolayısıyla rûhullâh, hem Hz. Îsâ'da kemâl mertebesinde hem de her insanda aslî bir veche olarak zuhûr eden ilâhî bir nefhadır.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Altı Peygamber — Hz. Âdem · s.30“Halife sıfatıyla vasfedilen bu zâti zuhur mahalli olacak varlığın diğer ismi “zâti güç” yani “Sultân” dır, ilk zuhur mahalline verilen isim ise, “Âdem” dir, ve ”Oku
- 213 ve Hakîkat-i İlâhiyye · s.45“Halife sıfatıyla vasfedilen bu zâtî zuhur mahalli olacak varlığın diğer ismi “zâtî yani “Sultan” dır.İlk zuhur mahalline verilen isim ise. Âdem” dir. Melekler –”Oku
- 3Tasavvuf Izâhları · s.98“.) ------------------- MERTEBE-İ ÂDEMİYYET - HAVVAİYYET : Cenâb-ı Hakkın akl-ı küllî zuhur mahalli Âdem, nefsi küllî zuhur mahalli de Havva ismiyle belirtilen m”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.