Sâffât 102-107 ayetinin irfânî yorumu nedir?

Sâffât Sûresi'nin 102-107. ayetleri, tasavvufî ve irfânî açıdan derin anlamlar taşır. Bu ayetler, Hz. İbrahim'in ilahî bir imtihanla karşılaşmasını ve bu imtihan karşısındaki duruşunu ele alır. Hz. İbrahim'in rüyasında oğlunu kurban etme emrini alması, onun Allah'a olan mutlak teslimiyetini ve azimet yolunu seçtiğini gösterir. Bu durum, sâlikin kendi nefsinden ve dünyevî bağlarından vazgeçme iradesinin bir sembolüdür. Ayette geçen "Ve O'na bir büyük kurbanlık bedel verdik" (Sâffât 37/107) ifadesi, bu teslimiyetin karşılığında Allah'ın rahmaniyet mertebesinden gelen bir lütuf ve kurtuluş olduğunu belirtir¹. Bu, ilahî esmânın tecellisi olarak yorumlanır. Eğer Hz. İbrahim, rüyasını azimet yerine ruhsat tarafına yorumlamış olsaydı, yani ilahî emrin zahirî anlamını değil de kendi yorumunu esas alsaydı, oğul suretinde gördüğünün aslında bir koç olduğunu düşünerek bir koç kesmekle yetinecekti. Ancak o, ilahî emre tam bir teslimiyetle yaklaşarak, bu imtihanı en yüksek mertebede yerine getirme gayretini göstermiştir¹. Bu olay, irfânî mektepte sâliklere, ilahî emirlere karşı gösterilmesi gereken tam teslimiyetin ve ihsan mertebesine ulaşma çabasının bir örneği olarak sunulur.