Sâffât 102-107 ayetinin merkezî tasavvufî kavramı nedir?

Sâffât Sûresi 102-107. ayetleri, Hz. İbrâhim'in rüyasında oğlu İsmâil'i kurban etme emrini alması ve oğlunun da bu emre tam bir teslimiyetle karşılık vermesi hadisesini anlatır¹. Bu kıssa, tasavvufî açıdan sâlikin Allah'a olan mutlak teslimiyetini ve rıza makâmını temsil eder. Tasavvufta makâm, sâlikin sülûkunda ulaştığı istikrarlı manevî mertebedir ve hâlden farklı olarak süreklilik arz eder. Hz. İbrâhim'in bu rüyayı görmesi ve oğlunun da "Ey babacığım, emrolunduğun şeyi yap; inşallah beni sabredenlerden bulacaksın" demesi, sâlikin ilahi irade karşısında gösterdiği tam bir teslimiyet ve sabır örneğidir. Bu durum, tasavvuftaki rızâ makâmı ile doğrudan ilişkilidir; zira rızâ, sâlikin Hak'tan gelen her şeye gönül hoşnutluğuyla boyun eğmesidir. Aynı zamanda bu kıssa, fenâ makâmına da işaret eder; zira sâlikin kendi nefsini ve arzularını ilahi irade karşısında yok etmesi, nefsini kurban etmesi anlamına gelir. Hz. İbrâhim'in bu imtihanı, sâlikin kendi benliğini ve dünyevî bağlarını aşarak Hak'ka ulaşma yolundaki mücadelesini sembolize eder. Ayetlerde geçen "Biz de ona hilim sahibi bir oğul müjdeledik" ifadesi, bu teslimiyetin ve sabrın ilahi bir lütuf olduğunu gösterir¹. Bu lütuf, sâlikin hâl olarak yaşadığı mevhibe-i ilâhiyyenin, makâm olarak günlük yaşamına yerleşmiş şeklidir. Sonuç olarak, Sâffât 102-107. ayetleri, tasavvufta Allah'a tam teslimiyet, rıza, sabır ve nefsini kurban etme gibi temel makâmların önemini vurgulayan merkezî bir örneklik sunar.