Sahv kavramı hangi durumlarda bozulur veya gizlenir?

Sahv hâli, sülûkun kemâl noktası olup, başlangıçtaki sahv-ı ibtidâ, ardından gelen sekr (fenâ) ve nihayetinde ulaşılan sahv-ı intihâ (sahv-i ba'de's-sekr) mertebelerini içeren bir sürecin son halkasıdır. Bu yüce hâlin bozulması veya gizlenmesi, sâlikin manevi yolculuğunda karşılaşabileceği önemli tehlikelerdendir. İlk olarak, niyetin bozulması sahv hâlini olumsuz etkiler. Hadis-i şerifte belirtildiği üzere "Ameller niyetlere göredir" (Buhârî, Bed'ü'l-vahy 1). Sâlikin niyetine riyâ (ameli halk için yapma), sum'a (amelinin duyulmasını isteme) veya ucb (kendi amelini beğenme) gibi unsurlar karışırsa, bu hâl "şirk-i hafî" olarak kabul edilir ve sahvın tahakkuk etmesini engeller, hatta gizlenmesine yol açar.

İkinci olarak, şer'î edebin terk edilmesi sahv hâlinin bozulmasına neden olur. Bir hâl ne kadar yüksek görünürse görünsün, şer'î ölçülere uygun olmadığı sürece istidrâçtır; yani Hak'tan değil, nefisten veya cinden kaynaklanır. İbn Arabî'nin de belirttiği gibi, şer'a muvafık olmayan keşif, keşif değil, hayaldir. Sahv ehli, şerîate sıkı bağlılık gösterir ve zâhir-i şerîatı asla terk etmez. Şer'î edebin ihlali, manevi hâllerin bozulmasına ve gizlenmesine yol açar¹.

Üçüncü olarak, gaflet ve ülfet sahvın gizlenmesine sebep olabilir. Sâlikin hâlin sahibinden gâfil olup hâle âşık olması, yani hâlin kendisiyle meşgul olup Hakk'ı unutması, hâlin gizlenmesine yol açar. Kur'an-ı Kerim'de "Onlar Allah'ı unuttular, Allah da onları unutturdu" (Haşr 59/19) buyrulur. Bu gizlenme (kabz) bazen ilahi bir lütuf olarak da tecelli edebilir; zira bekâ-i tâm öncesinde sâliki temkîne hazırlar. Nitekim, içsel olan kuvvet bulduğunda dışsal olanın hükümleri gizlenir; ruhani hükümler üstün geldiğinde nefsani sıfatlar gizlenir². Sultanın tebaasından gizlenmesi gibi, manevi yücelik de bazen gizlenmeyi gerektirir³. Sekr ve sahv hâlleri, değişime açık olan kullara mahsustur; Hakk'a nispetle ne sekr ne de sahv vardır, zira O, her iki hâlden de müstağnidir⁴.