İçeriğe atla

Salât (Namaz) eserinde Huzûr kavramı nasıl ele alınır?

Kitap-KonuOrta düzey0 görüntülenme8 kaynak
Kısa cevap

Tasavvufta salât (namaz), kulun Hakk'ın huzûrunda olma şuurunu ifade eden, çok katmanlı bir ibadettir. Namazın özü, kalbin Hakk ile birlikte olması hâli olan huzûrdur; zira "huşûsuz namaz olmaz" düsturu, namazın sadece bedensel hareketlerden ibaret olmadığını, aksine kalbî bir yöneliş gerektirdiğini vurgular¹. Bu şuur, sâlikin her anını Hakk'ın gözetimi altında yaşama idrâki olup, onu gafletten uzaklaştırarak dâimî bir irtibat hâline, yani "salât-ı dâim"e ulaştırır². Böylece namaz, mü'minin Hakk'a yükselişi olan bir mi'râca dönüşür ve kulun Hakk ile bağ kurduğu, O'nunla buluştuğu bir hâl olarak tezahür eder³.

Detaylı cevap

Salât kavramı, tasavvufta sadece beş vakit kılınan zâhirî ibadetin ötesinde, kulun Hakk ile dâimî bir bağ kurma ve O'nun huzûrunda bulunma hâli olarak ele alınır. Namazın lugat anlamı olan "duâ, hayır duâsı" ve "yöneliş, ulaşma, bağ kurma" (Salât) ifadeleri, bu derin anlamı destekler. Tasavvufta namazın en temel katmanlarından biri, "huşû namazı"dır ki bu, kalbin Hakk ile birlikte olma hâlidir. Hadîs-i şerîfteki "Lâ salâte illâ bi-huzûri'l-kalb" (kalp huzûru olmadıkça namaz olmaz) ifadesi, namazın özünün kalbî bir yöneliş olduğunu açıkça ortaya koyar¹·⁴. Bu bağlamda huzûr, sâlikin kalbinin Hakk'ın huzûrunda olması ve O'ndan ayrılmaması hâlidir.

Hakk'ın huzûrunda olma şuuru, sâlikin her anını namaz hâliyle geçirmesini sağlar ve bu durum "salât-ı dâim" olarak adlandırılır²·⁵. Salât-ı dâim, sadece beş vakit namazla sınırlı kalmayıp, her nefeste Hakk ile irtibat kurma makamıdır (Salât-ı Dâim). Bu hâle eren arifler, Hakk'ın sıfat mertebesi namazını eda ederler ve her an Hakk'ın huzûrunda bulunurlar². Namaz, aynı zamanda bir zikirdir ve bu zikir hâli, kulun Hakk'ı anması için namazı kılması emriyle pekiştirilir³. Böylece namaz, mü'minin mi'râcı olarak kabul edilir; kulun Hakk'a dikey bir buluşma gerçekleştirdiği, O'nunla bağ kurduğu ve O'nun huzûruna kabul edildiği özel bir hâldir³·⁶. Bu mertebede namaz, sadece belirli hareketler yapmak değil, Hakk'ı idrak etme, yüceltme ve O'nu tanıtma eylemidir⁷·⁸.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000) · s.78“Ama diğer taraftan efendimiz ne diyor, “La salate illa bi huzur-u kalp” bakın pantolondan bahsetmiyor, gömlekten bahsetmiyor, “La salate” salat yoktur olmaz, “i”Oku
  2. 2Şu'arâ Sûresi · s.144“-218-219) ----------------- Hakiki ma’nâda namaz Hakk’ın huzurunda olma şuurudur. ... Bu şuura erende 50 vakit namaz ile salat-ı daimun üzere olur. Yani her anı”Oku
  3. 3Bi'smi Has, Selâm (13) · s.64“( salât ) aynı zamanda ( zikir ) dir, ve zikirde aynı zamanda (Kur’ân)dır. (salât-u selâm) da bütün bu hakikatler gizlidir. Yani (salât) Mi’rac’tır, Mi’rac ise ”Oku
  4. 4Sohbet Arası Sohbetler CD 4 (2000) · s.77“Ama diğer taraftan efendimiz ne diyor, “La salate illa bi huzur-u kalp” bakın pantolondan bahsetmiyor, gömlekten bahsetmiyor, “La salate” salat yoktur olmaz, “i”Oku
  5. 5Salât-ı Dâim
  6. 6Dur Rabbın Namazda (Cilt 2) · s.315“Salât insani bir asalettir. Hakk- ın ihsanı ve özel olarak huzuruna kabul ettiği en güzel sureti ve sıreti’dir. ---------- Bu hadisenin sıfat alemi ile zat alem”Oku
  7. 7Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29) · s.329“Zaten bütün bu alemler salat zaten baştan sona bir salat, “Salat” tan kasıt evvela bir idrak sonra yüceltme sonra namaz içerisinde okuduğumuz tanıtma, her ayet ”Oku
  8. 8Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (28) · s.153“Zaten bütün bu alemler salat, zaten baştan sona bir salat, “Salat” tan kasıt evvela bir idrak sonra yüceltme sonra namaz içerisinde okuduğumuz tanıtma, her ayet”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.