Salât (Namaz)'ın önündeki başlıca engel nedir?
Salât'ın önündeki başlıca engel, tasavvufî sülûkun her mertebesinde farklı tezahür eden "nefs"tir. Bu engel, sülûkun başında cehâlet ve gaflet olarak ortaya çıkarken (K2), ilerleyen mertebelerde ucb ve riyâ gibi daha incelikli hâllere bürünür. En nihayetinde ise sâlikin kendi tahakkukundan haberdar olması, yani bekâ-i tâm'a ulaşmasına mani olan en ince hicâb hâline gelir (K2). "Nefsini bilen Rabb'ini bilir" hadîsi (Aclûnî, II/262), tüm engellerin nefse müteveccih olduğunu ve salâtın hakikatine ulaşmada nefsin aşılmasının zaruretini vurgular (K2).
Detaylı cevap
Salât, lügatte "duâ, hayır duâsı" anlamına gelirken, tasavvufta mü'minin mi'râcı, yani kulun Hak ile buluşmasıdır (K1). Bu mi'râcın önündeki en temel engel ise nefstir (K2). Nefs, sülûkun farklı aşamalarında değişik biçimlerde kendini gösterir.
Sülûkun bidâyet (başlangıç) merhalesinde salâtın önündeki engeller; cehâlet (sülûk yolunu, terbiyeyi, mürşidi bilmemek), gaflet (Allah'tan habersizlik), şehvet ve gazab (nefs-i emmârenin temel gücü) ve mâsiyyet (kalbi karartan büyük günahlar) olarak sıralanır (K2). Bu engellerin aşılması, tevbe-i nasûh, mürşide intisâb ve tertîb-i sülûk ile mümkündür (K2).
Sülûkun vasat (orta) merhalesinde ise engeller daha incelikli bir hâl alır. Bunlar; sâlikin az bir riyâzat sonrası kerâmet zuhur ettiğinde "Ben bir şeyim" demesine yol açan ucb (kendini beğenme), gizli şirk olarak nitelendirilen riyâ ve duyurma arzusu olan sum'adır (K2). Bu engeller, salâtın huşû ve zikr mertebelerine ulaşmasını engeller (K1).
Salâtın kemâl mertebesi olan salât-ı dâime ulaşmanın önündeki en ince engel ise, sâlikin kendi tahakkukundan haberli olmasıdır (K2). Bu durum, bekâ-i tâm'ın önündeki en ince hicâb olarak kabul edilir (K2). Salât-ı dâim, sâlikin bütün hayatını namaza dönüştürmesi, her anının Hak'ın huzurunda olduğunun bilinciyle yaşanmasıdır (K3). Bu makama ulaşmak için nefsin bu son ve en ince engelinin de aşılması gerekir. "Nefsini aşmadan Hakk'a vâsıl olamazsın" hikmeti bu durumu özetler (K2).
Kaynaklar
Bu cevap kütüphanedeki 7 eserden derlendi — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (28), s. 153“Zaten bütün bu alemler salat, zaten baştan sona bir salat, “Salat” tan kasıt evvela bir idrak sonra yüceltme sonra namaz içerisinde okuduğumuz tanıtma, her ayet”Oku
- 2Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29), s. 329“Zaten bütün bu alemler salat zaten baştan sona bir salat, “Salat” tan kasıt evvela bir idrak sonra yüceltme sonra namaz içerisinde okuduğumuz tanıtma, her ayet ”Oku
- 3Dur Rabbın Namazda (Cilt 2), s. 184“Gördüğünüz gibi bu konu ile hiç ilgilenilmemiş, halbuki Salât-namaz ibadetinin de insanlık tefekkür tarihinde bir seyri olması tabiidir. " Dur rabb-ın salat edi”Oku
- 4Dur Rabbın Namazda (Cilt 2), s. 29“---------- “ Dur Rabbin namaz kılıyor” Bismillâhirrahmânirrahıym Peygamber Efendimiz sav.’in mirac’tan ümmetine hediye olarak getirdiği namaz içerisinde bir çok”Oku
- 5Duhân Sûresi, s. 83“Onu açmak istediğinde Cebrail dur rabbin salatta dedi. Bu hakikati idrak ettiğin zaman anlarsın ki sen rububiyet namazını kılmaktasın. Beşeriyet namazı salatı d”Oku
- 6Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“Hayye Ale’s-Salâh “Haydin namaza!” ifadesi ile eyleme geçilir. Buraya kadar olan kısım nazarî yaşantıdır. Namaz, fiilî olarak bu sözle başlar. Bu ifade, Türkçe’”Oku
- 7Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“Hayye Ale’s-Salâh “Haydin namaza!” ifadesi ile eyleme geçilir. Buraya kadar olan kısım nazarî yaşantıdır. Namaz, fiilî olarak bu sözle başlar. Bu ifade, Türkçe’”Oku
- 8Dur Rabbın Namazda (Cilt 2), s. 201“Kelime kökü Namaz kılmak; İkametü’s-Salat), bir Kur’an kavramı olan ve Türkçeye pek çok dini kavramda olduğu gibi Selçuklularca Hintçeden Farsçaya geçmiş bir sö”Oku
- 9A’râf Sûresi, s. 171“İngilizce, Salât-Namaz: 47. İspanyolca, Salât-Namaz: 48. Fransızca İrfan mektebi: 49. 36-Yâ’sîn, Sûresi: 50. 76-İnsân, Sûresi: 51. 81-Tekvir, Sûresi: 52. 89-Fec”Oku
- 10Duhân Sûresi, s. 83““Fesalli lirabbike” öyleyse rabbin için namaz kıl. Eğer bu hadiseyi idrak ettiysek namazın mirac namazı olmuştur. Namazımız mirac namazı olmuştur. Salat namaz i”Oku
- 11Genç ve Elmas Dosyası, s. 115“Salat yani namaz aslında Farsça bir kelimedir. Kur’anda bahsedilen ( Salla - salavat ) ise, (innallahe ve melaiketehü yusallune ‘ale’n nebiyyi) kesin ki, Allah ”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.