Salât (Namaz) kitabına göre Salât (Namaz) ne anlam taşır?

Salât kavramı tasavvufta beş katmanda işler. Birinci katman, Cibrîl hadîsindeki abdest, kıble, vakit, rükû, secde gibi şartlarla kılınan beş vakit farz namazdır ve "İslâm'ın temeli" olarak görülür. Bu katman, fiili bir ibadet olarak "salât-namaz"ı ifade eder¹. İkinci katman, kalbin Hak ile birlikte olma hâli olan huşû namazıdır; namazın bedenle değil, kalple kılındığı bu mertebe, Bakara 45-46'daki ayetlerle desteklenir. Üçüncü katman, Tâhâ 14'teki "beni anman için namazı kıl" ayetine dayanan zikr namazıdır. Bu katmanda sâlik, "Allâhu Ekber" ile her sözünde Hakk'ı zikreder; namaz, dilden, kalpten ve bedenden topluca yapılan bir zikre dönüşür. Dördüncü katman, "es-salâtu mi'râcü'l-mü'min" hadîs-i şerîfiyle ifade edilen mîrâc namazıdır. Bu, sâlikin Hakk'la dikey buluşmasının bir aracıdır. Salât kelimesi, Farsça "namaz" kelimesinin aksine, Kur'ân'da namaz için kullanılan tek kelimedir ve "yöneliş, ulaşma, bağ kurma, duâ" anlamlarını taşır³. "Namaz" kelimesi, Farsça'da "tâzim için eğilmek, kulluk, ibadet" anlamına gelirken, salât kelimesi "dua etmek, ibadet etmek, bağışlanma dilemek, yalvarmak" mânalarındaki Arapça kökenli bir kelimedir². Tasavvufta salât, sâlikin bütün hayatını namaza dönüştürmesi, her ânının Hakk'ın huzûrunda olduğunun bilinciyle yaşanması anlamına gelen Salât-ı Dâim'e uzanan mertebeli bir kavramdır³. Bu mertebede sâlik, kâinatın her an Hakk'ın "kün" emriyle namazda oluşuna eşlik eder. Salât kelimesinin "namaz" olarak karşılanması, onun hakikatini sınırlamaktadır; çünkü salât, sadece belirli hareketler yapmak değil, aynı zamanda bir idrak, yüceltme ve Hakk'ı tanıtma eylemidir⁴·⁵.