Salavât hâli nasıl başlar, nasıl yerleşir?

Salavât, "salât" kelimesinin çoğulu olup, dualar ve tezkiyeler anlamına gelir². Tasavvufta Hz. Peygamber'e yönelik özel bir duâ ve tezkiye ifadesidir. Salavâtın başlaması, yani zuhûru, sâlikin kalbine ilâhî bir lütuf olarak gelen geçici bir nûr veya inkişâf şeklinde tecelli eder (K2). Bu başlangıç, zikir veya murâkabe esnasında hissedilen ânî bir cezbe, bir mürşidin mânevî tasarrufu veya bir âyet ya da hadîsin kalpte uyandırdığı bir inkişâf ile olabilir (K2). Bu ilk parıltı, Şeyh Hakkanî'nin tabiriyle "şimşek aydınlatır ama yağmur yağdırmaz" misali, geçici bir bârika gibidir (K2).

Salavât hâlinin yerleşmesi (rusûh) ise, sâlikin mücâhedesi ve riyâzati neticesinde kazanılan, daha kalıcı ve sâbit bir makama dönüşmesidir (K2). Bu yerleşme için üç temel şart bulunur: Birincisi, tertîb-i sülûk; yani zikir, virid ve murâkabenin belirli vakitlerde düzenli olarak uygulanmasıdır (K2). İkincisi, edep ve sohbet; sâlikin ehl-i sohbete devam etmesi ve mânevî edebe riayet etmesidir (K2). Üçüncüsü, tekrar ve istikrar; salavâtın sürekli ve istikrarlı bir şekilde okunması, kalpteki tesirini derinleştirir. Örneğin, duadan önce istiğfar ve salavât çekmek duanın kabulüne vesile olur³. Ramazan ayında teravih namazları arasında Hz. Peygamber'e salavât getirilmesi gibi uygulamalar, salavâtın ibadet hayatına yerleşmesine örnektir⁴. Salavât, sadece bir duâ değil, Hakîkat-i Muhammediyye ile bağ kurmanın somut bir yoludur ve sâlikin kalbini Hz. Peygamber'e bağlar. Bu bağ, sâlikin mânevî yolculuğunda attığı her adımın temelini oluşturan niyet gibi, amelin ruhu ve özüdür (Niyet).