Sâlik Gaflet'ten nasıl kurtulur? İlk amelî adım nedir?

Sâlikin gafletten kurtulma yolculuğu, öncelikle kalbindeki mâsivâ derelerini kurutmakla başlar¹. Bu, Hak'tan gayrı her şeyden yüz çevirmek ve kalbi dünya meşgalelerinden temizlemek demektir. Zira gaflet, sâlikin Hak'tan, kendi hakikatinden ve ânın ilâhî tecellîsinden uzaklaşması, kalbinin mâsivâ ile dolması hâlidir. Bu ilk adım atılmazsa, mâsivâ gölü zamanla genişleyerek sâliki boğabilir ve onu Hak yolundan tamamen uzaklaştırabilir².

Gafletin tedavisinde bir diğer önemli husus, sâlikin amellerini beğenmekten veya onlarla oyalanmaktan sakınmasıdır. Çünkü amellerini beğenmesi, onu asıl gayesi olan Allah'a vuslattan alıkoyar³. Sâlik, amellerinin kendi kesbiyle değil, Hakk'ın lütuf ve keremiyle meydana geldiğini idrak etmelidir. Bu idrak sayesinde kul, ameline herhangi bir mükemmellik atfetmez, zira nefs kusurlu olduğundan amel de noksan ve kusurludur³. Bu şuur, sâliki amellerin çokluğunu biriktirmek yerine, Hakk'ın mârifetine ermek ve O'nda fenâ bulmak olan hakikî hedefe yöneltir³.

Sâlikin gafletten kurtulma sürecinde, kendi hidâyetinin Hakk'tan olduğunu idrak etmesi ve kibre kapılmaması da önemlidir⁴. Mürşidin vazifesi tebliğ ve irşaddır; kalpleri çevirmek ise Hakk'a aittir⁴. Bu hakikati kabul eden sâlik, başkalarını kurtarma vehmine kapılmaktan kurtulur ve şükründe derinleşir⁴. Gafletin bir başka tezahürü olan "mertebede gaflet" ise, sâlikin bir makamda fazla kalıp bir sonraki makama geçmemesidir. Bu durumdan kurtulmak için sâlikin Hakk Yolculuğu ile an be an ilerlemesi ve sabit hakikatlerinde gizli olan hakikatlerin icabı olarak hüsrandan kurtulması gerekir⁵. Bu ilerleyiş, sâlikin "ham" olmaktan kurtulup, tevhidin farklı mertebelerine âgâh olmasıyla mümkündür⁶.