Sâlik için Besmele ne anlama gelir?
Sâlik için besmele, Hak'tan gelip Allah'a dönüş yolculuğunun, yani seyr-i sülûkunun hikâyesidir ve bu yolculuğun başlangıcıdır¹. Tasavvufta besmele, bütün amellerin kapısı, kâinatın açılış kelimesi ve vücudun kendisi olarak kabul edilir. Hadis-i şerifte belirtildiği üzere, besmele ile başlanmayan her önemli iş noksan kalır². Bu nedenle sâlik, yolculuğuna besmele ile başlayarak Hak ile kâim olma makamına doğru ilerler; zira besmele, insân-ı kâmilin müşterek âyetidir ve 19 harfli yapısıyla bu hakikati taşır³.
Detaylı cevap
Besmele, sâlikin manevi yolculuğunda muhteşem bir kapıdır ve Kur'ân'ın açılışı olduğu için "bütün ilâhî kelâmın özeti" sayılır. Hz. Ali'ye atfedilen sözde belirtildiği gibi, tüm Kur'ân Fâtiha'da, Fâtiha besmelede, besmele 'b' harfinde ve 'b' altındaki noktada toplanmıştır; bu da besmelenin tasavvufî vüsatini gösterir. Sâlik için besmele, Allah'ın istediği ve belirlediği doğru yoldan, Allah'a dönüş yolculuğunun ifadesidir¹.
Besmelenin yapısı üç temel ismi içerir: (1) Allah, bütün esmâyı toplayan ulûhiyyet ismidir. (2) Er-Rahmân, mü'min-kâfir ayırt etmeden bütün kâinatı kuşatan genel rahmet sahibidir. (3) Er-Rahîm, mü'minleri âhirette husûsî olarak rahmetiyle kuşatan özel rahmet sahibidir. Bu üç isim, rahmet-üstüne-rahmet silsilesini oluşturur; ulûhiyyet rahmette, rahmet hakîkatte zuhûr eder.
Klasik tasavvuf, besmelenin 'b' harfine özel önem verir. 'B' harfi, kelimenin başında 'ile, vasıtasıyla' anlamındadır ve vücud-ı haricînin ilk harfidir. Sâlik, besmele ile başladığı her işte, bu ilahi formülün bereketiyle hareket eder. Nitekim hadis-i şeriflerde "İlk yazılan besmeledir," "Âdem (a.s.) ilk gelen besmeledir," ve "Müminler besmele yardımı ile sırattan geçer" gibi ifadelerle besmelenin önemi vurgulanır⁴·². Besmele, aynı zamanda insân-ı kâmilin müşterek âyetidir ve 19 harfli yapısıyla bu hakikati taşır³. Bu bağlamda, besmele sâlikin seyr-i sülûkunda Allah muhabbeti ve irfaniyetin öne çıktığı "Tevhid-i ef'âl" mertebesine ulaşmasında bir araçtır⁵.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Bakara Dosyası · s.215“Besmele bu anlamda, insanın Hak’tan gelip Allah’a yolculuğunun, seyr-i sülûkunun ifadesidir, hikâyesidir. Hikâye; baştan geçen bir tek olayın yer ve zaman belir”Oku
- 2Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi · s.109“. ------------------- “İlk yazılan besmeledir.” “Âdem (a.s.) ilk gelen besmeledir.” “Müminler besmele yardımı ile sırattan geçer.” “Cennet davetiyesinin imzası ”Oku
- 3Terzi Baba (Cilt 2) · s.122“Fenâ fillâh mertebesi gereği, yokluğu hiçliği acziyeti yaşayan bir sâlikin bu durumdaki secdesi ubudet secdesi olmaktadır. Bu ise hakkın kendinden kendine olan ”Oku
- 4Terzi Baba (Cilt 2) · s.222“------------------- Kur’ânı Kerîm ve bütün sûrelerin başlangıcı olan besmele aynı zamanda, Kur’ânın-Kâinat kitabının ve de insân-ı Kâmilin müşterek âyetidir. Ku”Oku
- 5DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.238“Necdet Ardıç Efendi’ye göre İbrâhîmiyyet mertebesi, “Hubbiyetin” vâsi anlamda, İbrâhîm adıyla ortaya çıkmasıdır. O yüzden bir sâlik, seyrü sülûkunda bu mertebey”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.