Sâlik, Lokmâniyye Fassı'nın hikmetini hangi amelle pekiştirir?

Lokmâniyye Fassı'nın temel hikmeti, sâlikin amellerinin gerçek kaynağını ve mahiyetini idrak etmesidir. Bu idrak, sâlikin amelini kendisine değil, Hakk'a nispet etmesiyle gerçekleşir. Sâlik, yaptığı ibadetlerin ve hayırlı işlerin kendi gayretiyle değil, tamamen Hakk'ın lütuf ve keremiyle meydana geldiğini anlar¹. Bu anlayış, sâlikin amellerine bir mükemmellik atfetmesini engeller, çünkü nefs kusurlu olduğu için ondan sadır olan amel de noksan ve kusurludur¹.

Lokmân Sûresi'nin 16. ayetinde belirtildiği üzere, "Muhakkak insanın rızıkları ve amelleri, eğer hardal tanesi ağırlığında olsa, o amel ve rızık tanesi bir kaya içinde, yahut göklerde veya yerde bulunsa, Yüce Allah onu hazır eder"³. Bu ayet, Allah'ın her şeyi kuşatan ilmini ve kudretini, amellerin dahi O'nun tarafından hazırlandığını açıkça ifade eder. Lokman'ın bu sözü, Allah Teâlâ tarafından onaylanmış ve reddedilmemiştir².

Bu hikmetin amelî karşılığı, sâlikin amellerini beğenmekten veya onlarla oyalanmaktan sakınmasıdır. Zira bu durum, sâliki asıl gayesi olan Allah'a vuslattan alıkoyabilir¹. Sâlik, bütün gayret ve çabasına rağmen yaptığı ibadetleri kendisine nispet etmekten haya eder, çünkü kullukla emrolunmuş bir kul olarak efendisinin emirlerini yerine getirmek onun asli vazifesidir¹. Bu şuur, sâliki, amellerin çokluğunu biriktirmek yerine, Hakk'ın mârifetine ermek ve O'nda fenâ bulmak olan hakiki hedefe yöneltir¹.