Sâlik, Sâlihiyye Fassı'nın hikmetini hangi amelle pekiştirir?

Sâlikin Sâlihiyye Fassı'nın hikmetini pekiştirmesi, amellerine yönelik doğru bir bakış açısı geliştirmesiyle mümkündür. Bu bakış açısı, amellerin kendi çabasıyla değil, Hakk'ın lütuf ve keremiyle gerçekleştiği şuuruna dayanır¹. Bu idrak sayesinde sâlik, yaptığı ibadetleri kendisine nispet etmekten haya eder, çünkü o bir kuldur ve efendisinin emirlerini yerine getirmek onun asli vazifesidir¹. Nefs kusurlu olduğu için, nefs mahallinde meydana gelen ameller de noksan ve kusurludur¹.

Sâlikin asıl hedefi, amellerin niceliğini artırmak değil, Hakk'ın mârifetine ulaşmak ve O'nda fenâ bulmaktır. Amellerini beğenmesi veya onlarla meşgul olması, onu Allah'a vuslat gibi temel gayesinden uzaklaştırabilir¹. Bu durum, samediyyet kavramıyla da örtüşür; zira Allah kimseye muhtaç değildir, ancak her şey O'na muhtaçtır. Sâlikin bu hakikati idrak etmesi, kendi acziyetini ve Hakk'ın mutlak samediyyetini anlamasına yardımcı olur.

Sâlik, şeriatın zahirini ihmal etmeden, bütün amellerinin Hakk'ın tevfiki sayesinde gerçekleştiğini bilmelidir. Bu süreçte iki yanılgıdan sakınması gerekir: İlki, amelini kendisine değil Hakk'a nispet ettiği için onu kusursuz ve mükemmel görmesi; ikincisi ise, kulluk görevlerini yerine getirmede gayret göstermemesi¹. Kurbanların etleri ve kanları Allah'a ulaşmaz, ancak takva ulaşır². Bu nedenle, sâlikin samimi zikirleri ve salih amelleri neticesinde Hakk'tan "Selâm" tecellileri gelir². Bu şuurla hareket eden sâlik, Sâlihiyye Fassı'nın hikmetini tahkik etmiş olur.