Sâlik Sohbet hakîkatini nasıl yaşamaya başlar? İlk amelî adım nedir?

Sâlikin sohbet hakîkatini yaşamaya başlaması, tasavvufî seyrin önemli bir aşamasıdır ve üç temel mertebenin birleşimiyle gerçekleşir: ilâhî tasarruf (vehbî yön), sâlikin amelî gayreti (kesbî yön) ve mürşidin terbiyesi ile ihvân ile sohbet (vesîle yön). İlk amelî adım olarak sâlik, şeriat kurallarına uyarak nefsini disipline etmeli ve nefs bilgilerini alarak yaşamaya başlamalıdır². Bu, Hak'tan gelen ilâhî tasarrufu idrak etme ve kendi gayretini fâil görmeme, her tahakkuku Hak'tan bilme hâlidir. Aksi takdirde ucb açılır ve hâl çekilir.

Sâlikin ma'rifette terakkisi, evvelâ kulak yolundan başlar ve bu terakkide kâmillerin sohbetinin pek büyük bir tesiri vardır¹. Sohbet, tasavvufun eğitim metodudur; kitap, ders ve hatta zikrin bile yerini tutamaz. Kâmil bir kimsenin sohbeti, sâlikin olgunlaşmasına yardım eder ve onu vehim âleminden ayırıp hakikat iklimine ulaştırır³. Evliya sohbetiyle sâlikin Hak yolundaki mânevî topallıkları ortadan kalkar, adımları güzelleşir ve ruhu ile kalbi mâsivâ ilgilerinin gamından ve kederinden kurtulup arınır⁴.

Ancak sâlikin, henüz nâkıs olan sâliklerin sohbetinden kaçınması lâzımdır, zira nâkıs ma'rifetler sâlikin yolunu bağlar¹. Ayrıca, fikirleri, amelleri ve şekilleri ile Hakk'ı örten kimselere karşı şiddetli davranmalı ve mesleğine yabancı olanların sohbetinden ve muhabbetinden uzak durmalıdır⁵. Eğer sâlik sohbet edecek bir kâmil bulamazsa, âsâr-ı muhakkıkini mütâlaa etmelidir¹. Bu, sâlikin kendi hakikatini idrak etmesi ve mânevî sorumluluklarını yerine getirmesi yolunda bir mihenk taşıdır (Emânet Âyeti).