Sekr kavramının zuhûr ettiği mahaller nelerdir?

Sekr, tasavvufta ilahi tecellinin şiddetiyle sâlikin aklının ve iradesinin geri çekildiği, kendinden geçtiği bir hâldir. Bu hâlin zuhûr mahallerini anlamak için tasavvufî kavramların zuhûr ettiği genel eksenlere bakmak gerekir. Bir tasavvufî kavramın zuhûr mahalli, o kavramın hangi mertebede, hangi makamda ve hangi hâlde belirdiğini ifade eder.

Sekr, özellikle Hakk'ın cemâl tecellîsinde ortaya çıkar. Hz. Yusuf'un güzelliğini gören kadınların ellerini farkına varmadan kesmeleri, cemâl tecellîsinin sebep olduğu sekr hâlinin somut bir örneğidir. Bu durum, sâlikin de Hak'ın cemâlinde aynı şekilde "sekr" etmesini ifade eder. Ömer (r.a.)'ın "ene râzı ente râzı" diyerek sema etmeye başlaması ve "ALLAH onları sever onlar da onu sever" (Maide 5/54) ayetinde belirtilen muhabbetin ilahi sarhoşluk yani sekr hükmüne ulaşması da sekrin zuhûr ettiği bir mahaldir³.

Sekr, sâlikin sülûk merhalesinde vasat veya nihayet makamlarında zuhûr edebilir. Fenâ hâli, sekrin temelini oluşturur ve bu hâlde sâlikin aklı Hak ile mest olur. Sekr, değişime açık olan kullara mahsus bir hâldir ve bu hâl, ilahi kabzada bulunma ile ilişkilendirilir².

Genel olarak zuhûr mahallerinin dört eksende çözümlendiği belirtilir: Hazerât-ı Hamse içindeki mertebesi, sâlikin sülûk merhalesi, latîfe-i hamse içindeki latîfesi ve zâhir-bâtın eksenindeki yansıması. Sekr, özellikle kalpte tecellî eden cemâl ve ünsiyet ifade eden hâllerle (muhabbet, ünsiyyet, sekîne) ilişkilendirilebilir. Kalp, tecellî-i ilâhînin ilk kapısı olup, huşû, sekîne, muhabbet gibi hâllerin zâhir olduğu yerdir. Bu bağlamda sekr, kalbin ilahi muhabbetle dolup taşması ve bu muhabbetin şiddetiyle kendinden geçmesi olarak kalpte zuhûr eder.