Sohbet'in İbrâhîmiyye Fassı'ndaki dayanağı nedir?

Sohbet, tasavvufta mürşidin sâlike yaptığı mânevî yoldaşlık, eğitim ve hâl aktarımı olarak tanımlanır. Bu, sıradan bir konuşma olmayıp, kalpten kalbe feyz aktarımıdır. İbrâhîmiyye Fassı'nın temel hikmeti ise "hullet"tir. Hullet, Hak ile kul arasındaki en yakın muhabbet bağı olup, dostluğun en samimi hâlidir. Hz. İbrâhim'in "halîlullâh" lakabını bu mertebede alması, hulletin peygamberler arasındaki özel makamını gösterir. Sohbetin, "sâdıklarla beraber olun" (Tevbe 119) ayetine dayanarak dînî kimliği şekillendirici bir etkiye sahip olduğu belirtilirken, hullet de Hak ile kul arasındaki dostluğun her gözeneğe nüfûz etmesini ifade eder. Her ne kadar kaynaklarda sohbetin İbrâhîmiyye Fassı'nda doğrudan bir dayanağı açıkça belirtilmese de, İbrâhîmiyye Fassı'nda yer alan "hayalî nakışların, dağ gibi sağlam olan, İbrâhîm Halîlullah gibi bir zâta zarar verdiği" ifadesi¹ ve "yerilen ve övülen şeylerin Yüce Allah'a dönmesi niteliğinin İbrahim Fassı'nda geçtiği" bilgisi², bu fassın mânevî hallerin derinlemesine incelendiği bir yer olduğunu gösterir. Sohbetin "her halin durumuna ve dinleyicisine göre başka başka" olduğu³ düşünüldüğünde, İbrâhîmiyye Fassı'nın hullet hikmeti çerçevesinde, sohbetin de bu derin dostluk ve mânevî yakınlık hâllerine uygun bir şekilde tezahür edebileceği anlaşılabilir.