Tasavvufta Kurbiyet kavramının tanımı nedir?

Kurbiyet, tasavvufî yolculuğun (seyr-i sülûk) nihai gayesidir ve sâlikin Allah'a ulaşma çabasının merkezinde yer alır. Bu yakınlık, mekânsal bir yakınlık değil, mânevî bir hâldir; zira Allah, "şah damarından daha yakın" (Kâf 16) olmakla birlikte, bu yakınlık bilgi ve tasarruf yakınlığıdır. Kurbiyetin elde edilişinde iki temel mertebe bulunur: kurb-i ferâiz ve kurb-i nevâfil. Kurb-i ferâiz, sâlikin farz ibadetleri eksiksiz ve kâmil bir şekilde yerine getirmesiyle kazandığı yakınlıktır. Bu, istikamet ve edep üzere, halk içinde Hak ile olma hâlidir. Kurb-i nevâfil ise, farzlara ek olarak nafile ibadetlerin çoğaltılmasıyla elde edilen daha ileri bir yakınlık mertebesidir. Bu mertebede kul, Allah'ın gören gözü, işiten kulağı ve tutan eli olma hâline yaklaşır ki bu, fenâ fillâh hâline yakın bir durumdur. Kurbiyet, aynı zamanda tarikatın da temel amacıdır; zira tarikat, Allah'a kurbiyet sağlamak ve O'nun rızasını kazanmak maksadıyla takip edilen özel bir yol ve metottur³. Sâlikin bu yolda ilerlemesi, madde âleminden mana âlemine doğru bir hicretle gerçekleşir, böylece kişi kendi özüne ve aslına döner². Bu mânevî yolculukta, "secde et ve yaklaş" (Alak 96/19) emriyle ifade edildiği gibi, secde ederek Allah'a yaklaşmak, kurbiyetin ortaya çıkmasını sağlar². Kurbiyetin bir diğer mertebesi ise "kurban" kavramıyla ilişkilidir; zira kurban, lugatta "yaklaştıran" anlamına gelir ve tasavvufta sâlikin Hak'a yaklaşmasının bir simgesi olarak kalbin takva ile teslim edilmesini ifade eder⁴. Kurbiyet, yakîn ilmi değildir; yakınlık ile yakîn arasında fark vardır; yakîn teklik manasına gelirken, kurbiyet yakınlık manasındadır⁵. Kurbiyetin alâmetleri arasında kalbin Hak'tan ayrılmaması ve ibadetlerden zevk alması yer alır.