Tasavvufta Mesnevî-i Şerîf kavramının tanımı nedir?
Mesnevî-i Şerîf, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin yaklaşık 25 bin beyitten oluşan, 6 ciltlik manzum tasavvuf eseridir. "Kur'ân'ın özü" (Mağz-ı Kur'ân) ve "Pehlevî dilinde Kur'ân" olarak nitelendirilen bu eser, hikâyeler, kıssalar, mîrâcî tasvirler, tasavvufî tâ'vîller, ahlâkî öğütler ve bâtınî hakikat açılımlar içerir. Eser, Mevlânâ'nın talebesi Hüsâmeddin Çelebi'nin talebi üzerine yazılmış olup, "dinle neyi nasıl hikâye ediyor, ayrılıklardan nasıl şikâyet ediyor" anlamındaki meşhur ney metaforuyla başlar ve insan ruhunun Hakk'tan ayrılığının niyazını dile getirir. Mesnevî-i Şerîf, tasavvuf edebiyatının şâhikası kabul edilir ve doğrudan didaktik anlatım yerine hikâyeler aracılığıyla öğretir.
Detaylı cevap
Mesnevî-i Şerîf, tasavvuf edebiyatının zirve eserlerinden biri olarak kabul edilir. Eserin yapısı, her biri 4-5 bin beyit içeren 6 ciltten (Defter) oluşur ve toplamda yaklaşık 25 bin beyit barındırır. Mevlânâ'nın ömrünün son 14 yılında, 1259-1273 yılları arasında kaleme alınmıştır. Ciltler arasında yazım tarzı açısından küçük farklılıklar bulunmakla birlikte, ilk cilt en derli toplu iken, altıncı cilt yarıda kesilen bir hikâye ile aniden sona erer.
Mevlânâ, Mesnevî'de doğrudan didaktik bir anlatım yerine, hikâyeler aracılığıyla tasavvufî hakikatleri öğretme yöntemini benimsemiştir. Bu hikâyeler arasında "Fil ve körler hikâyesi" ile vahdet-i vücud dersleri, "Papağan ve tâcir hikâyesi" ile mâsivâdan ayrılma dersleri ve "Kerâmetler kıssası" ile tarîkat usûlleri gibi örnekler yer alır. Bu anlatım biçimi, "kıssa içinde kıssa" olarak da bilinir; yani ana hikâye içinde alt hikâyeler açılır ve ardından ana hikâyeye geri dönülür. Eser, Kur'an-ı Kerim'in bir tefsiri olarak da görülür ve "Hak"tan kasıt olarak Mesnevî-i Şerîf'in kendisi zikredilir¹. Mesnevî-i Şerîf'in çeşitli ciltleri ve şerhleri, Ahmed Avni Konuk tarafından detaylı bir şekilde incelenmiştir²·³·⁴·⁵·⁶·⁷·⁸·⁹·¹⁰·¹¹.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Mesnevî Cilt 8 · Beyit 3635 (s. 556)“"Hak"tan kasıt, Kur'an-ı Kerim tefsiri olan Mesnevi-i Şerif ve "mecaz"dan kasıt, Şehname ve Kelile ve Dimne kitaplarıdır. Çünkü Mesnevi-i Şerif... "Hak"tan kası”Oku
- 2Enfâl Sûresi, s. 192“Necdet ARDIÇ – Gönülden Esintiler –Kehf Sûresi– Tasavvuf Serisi 31- Sayfa 43 ↑ Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi Cilt 7 ↑ Doğruluk. Yanlış olmayan. Doğru ”Oku
- 3Hadîd Sûresi, s. 172“Mesnevi-i Şerif – Ahmet Avni Konuk Şerhi – Cilt 9. Sayfa 60… ↑ Vatan, yerleşip oturulan, yurt edinilen yer. Mevtin görülmeye yereleri.(Tasavvuf) ↑ Necdet Ardıç ”Oku
- 4Enfâl Sûresi, s. 195“Necdet ARDIÇ – Gönülden Esintiler –Kehf Sûresi– Tasavvuf Serisi 31- Sayfa 43 ↑ Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi Cilt 7 ↑ Doğruluk. Yanlış olmayan. Doğru ”Oku
- 5Haşr Sûresi, s. 158“Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni KONUK Şerhi - Cilt 1, Sayfa 504 ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni KONUK Şerhi - Cilt 4, Sayfa 246 ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni KONUK”Oku
- 6En'âm Sûresi, s. 232“Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Konuk Şerhi – 2. Cilt Sayfa 417- ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Konuk Şerhi- Cilt 1, 1. Beyit özet olarak… ↑ Gönülden Esintiler –Öl”Oku
- 7Kâf Sûresi, s. 181“Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi- Cilt 7, Sayfa 270… ↑ Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi- Cilt 9, Sayfa 570… ↑ Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şe”Oku
- 8Kamer Sûresi, s. 211“Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Konuk Şerhi – Cilt 1, Sayfa 343… ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Konuk Şerhi – Cilt 4, Sayfa 37 ↑ ( Cemheretü’l-luġa , “hkm”) ↑ http”Oku
- 9En'âm Sûresi, s. 228“Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Konuk Şerhi – 2. Cilt Sayfa 417- ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Konuk Şerhi- Cilt 1, 1. Beyit özet olarak… ↑ Gönülden Esintiler –Öl”Oku
- 10Muhammed Sûresi, s. 210“Mesnevi-i Şerif Ahmed Avni Konuk Şerhi – 12. Cilt sayfa 69… ↑ Necdet ARDIÇ – Gönülden Esintiler – Fatiha Sûresi – Tasavvuf Serisi 35 - Sayfa 127… ↑ https://isla”Oku
- 11Kâf Sûresi, s. 180“Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi- Cilt 7, Sayfa 270… ↑ Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi- Cilt 9, Sayfa 570… ↑ Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şe”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.