İçeriğe atla

TB. Kelime-i İsmâîliyye & Ya'kûbiyye kitabına göre Rızâ ne anlam taşır?

Kitap-KonuOrta düzey1 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Kelime-i Ya'kūbiyye'ye göre rızâ, ilâhî ilim ve kader sırrıyla yakından ilişkili olup, Allah'ın bir şeye rızâ göstermesi, o şeyin saâdet ve kemâle kabiliyetinden, rahmete isti'dâdından neşet eder. Kulun Hakk'a rızâsı ise, onun rahmet ve feyze kabiliyeti, saâdet ve kemâli gerektiren amelleri, ahlâkı ve ilimleri ile Hakk'a verdiği bir karşılıktır. Bu karşılıklı rızâ hali, gazap sıfatının zıddı olup, ikisi aynı anda bir yerde bulunmaz; rızâ geldiğinde gazap kalkar, gazap geldiğinde rızâ kalkar¹·².

Detaylı cevap

Kelime-i Ya'kūbiyye ve ilgili fasıllarda rızâ, ilâhî ilim ve kader sırrı çerçevesinde ele alınır. Allah'ın bir şeye rızâ göstermesi, o şeyin saâdet ve kemâle olan kabiliyetinden ve ilâhî rahmeti kabul etme isti'dâdından kaynaklanır². Bu ilâhî rızâ, ilme ve ilim de "ayn-ı sâbite-i ma'lûma" tâbidir²·³. Yani, bilinen şeyin ayn-ı sâbitesi, rahmet ve feyzi kabul etme kabiliyeti, saâdet ve kemâli gerektiren amelleri, ahlâkı ve ilimleri ile Hakk'a rızâyı verir. Hak da bu istihkakı bilerek, o şey hakkında ilâhî rızâsıyla hükmeder²·³. Bu durum, gazap ve rızânın kader ilmiyle olan bağlantısını gösterir². Rızâ ve gazap sıfatları birbirini izâle edicidir; yani Hak razı olduğu kimseye gazap etmez, rızâ sıfatı gazap sıfatını ortadan kaldırır. Bir şeyde rızâlık varsa orada gazap olmaz, rızânın olmadığı yerde gazap olur⁴. Bu, rızânın tasavvufta yüksek bir makam olduğunu ve Allah'ın takdir ettiği her şeye kalbî rızâ göstermenin önemini vurgular. Ancak, "küfre rızâ küfürdür" hadisi ile "her kazaya rızâ lâzımdır" hadisi arasındaki zahirî çelişki, makzîye rızâ ile kazâya rızâ arasındaki farkı ortaya koyar; biz makzîye rızâ ile değil, kazâya rızâ ile yükümlüyüz⁵·⁶.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları · s.248“Ve Hak razı olduğu kimseye gazab etse bu sıfat-ı gazab, o kimse hakkındaki sıfat-ı rızâyı izâle eder. Yani daha evvel bir şey hakkında rıza gösterdi, razı oldu,”Oku
  2. 2Kelime-i Üzeyriyye · s.61“Ve kezâ rızâ-yı ilâhî dahi bir şeyin saâdet ve kemâle kābiliyetinden ve kabûl-i rahmete isti’dâdından nâşî, o şeye terettüb eder; ve rızâ ile olan hükm-i ilâhî ”Oku
  3. 3TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye · s.133“Ve rızâ ile olan hükm-i ilâhî ilme ve ilim de ayn-ı sâbite-i malûma tâbi'dir. Ma'lûm olan o şeyin ayn-ı sabitesi de kabûl-i rahmete ve feyz ve inayete kâbiliyye”Oku
  4. 4TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları · s.247“Ve Hak razı olduğu kimseye gazab etse bu sıfat-ı gazab, o kimse hakkındaki sıfat-ı rızâyı izâle eder. Yani daha evvel bir şey hakkında rıza gösterdi, razı oldu,”Oku
  5. 5TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye · s.182“Mesnevi:Tercüme: "Dün, soru soran bana bir suâl sordu; çünkü o maceraya, bahis ve kavgaya âşık idi; yani bahisler üzerinde macera arar ve kavgayı severdi, dedi ”Oku
  6. 6Kelime-i Eyyûbiyye · s.234“İmdi tahkîkan şâkînin şekvâ etmesiyle kazâya rızâda kadh vermesinde, nazarları tâifeyi mahcûb etti. Hâlbuki böyle değildir. Zîrâ kazâya rızâda Allah Teâlâ’ya ve”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.