Vâhidiyyet hangi aşamalardan geçer?
Vâhidiyyet, Hakk'ın sıfat ve esmâ ile taayyün ettiği teklik mertebesidir ve kesretin başlangıç zeminidir. Ahadiyyet mertebesinden sonra gelen bu aşama, ilâhî sıfatların ve esmânın zuhur ettiği bir tecelli yeridir¹. Vâhidiyyet, Ulûhiyyet ve Rahmâniyyet gibi mertebeleri kendi içinde barındırır; Ulûhiyyet bu oluşuma hâkimken, Rahmâniyyet ise hayat, ilim, irade, kudret gibi sübûtî sıfatların zuhurunu sağlar². Bu mertebede, zât sıfat, sıfat da zât olarak kabul edilir ve tüm âlemlerin programı ilâhî ilimde burada ortaya çıkar³.
Detaylı cevap
Vâhidiyyet, tasavvufî anlayışta Hakk'ın zuhur mertebelerinden biridir ve Ahadiyyet'ten sonra gelir⁴·⁵. Ahadiyyet mertebesinde hiçbir nispet, izafet veya sıfat bulunmazken, Vâhidiyyet mertebesi ilâhî esmâ ve sıfatların tafsil bulduğu, kesretin menşei olan bir teklik kademesidir. Bu mertebe, yüce zâtın zuhuruna bir tecelli yeri olarak işlev görür; burada zât sıfattır, sıfat da zâttır¹.
Vâhidiyyet mertebesi kendi içinde farklı özellikler barındırır. Bunlar Ulûhiyyet, Vâhidiyyet ve Rahmâniyyet olarak sıralanır². Ulûhiyyet, bu bütün oluşuma hâkim olan ilâhlık mertebesidir ve ilâhî ilimde tüm âlemlerin programının ortaya çıktığı yerdir³. Rahmâniyyet ise, hayat, ilim, irade, kudret, kelâm, semi' ve basar gibi sübûtî sıfatların burada zuhura çıkmasıyla ilişkilidir². Bu sıfatlar, Vâhidiyyet mertebesinde sıfat elbisesi giyerek zâtı perdeler⁶·⁷.
Vâhidiyyet mertebesi, Ahadiyyet'ten farklı olarak çoğulculuğun ve zuhurun başlangıcıdır⁸. Cenâb-ı Hakk, Vâhidiyyet mertebesini ve Vâhidiyyet nefsini, ardından Âdem'i, Havva'yı ve nihayetinde çokluğu meydana getirmiştir. Bu bağlamda, ilk halkiyyet mertebesi Vâhidiyyet olarak kabul edilir⁹.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2), s. 11“. (5) ------------------ Vahidiyyet. Vahidiyyet, bir sahadır Uluhiyyet-ilâhlık ve Rahmaniyyet orada zuhura gelmektedir. Vahidiyyet Vahidiyyet, yüce zâtın zuhuru”Oku
- 2Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31), s. 47“Â'maiyyet, Ahadiyyet ve Vahidiyyet, Vahidiyetle Ulûhiyyet aynı mertebenin ifadesidir. Ve bu mertebede yani ayrıca Vahidiyette bir de Rahmâniyet var. Ulûhiyyet, ”Oku
- 3Tasavvuf Izâhları, s. 127“İşte Vahidiyyetinden bir tecelli Ulûhiyyetine olmakta. Ulûhiyyetinde; ilmi İlâhiyye, bütün âlemlerin programı ortaya gelmekte. Burası sıfat mertebesidir. Ahadiy”Oku
- 4Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31), s. 46“Sonra bir tecelli daha buradan yaptı inniyyeti ve hüviyyetiyle birlikte, oradan da Vahidiyyet mertebesini ortaya getirdi. Biri Ahadiyyet biri Vahidiyyetdir. Bun”Oku
- 5İsrâ Sûresi, s. 76“Cenâb-ı Hakk bütün bu âlemleri var etmezden evvel kendi varlığında a’ma da idi oradan ilk zuhuru ahadiyet mertebesine oldu, oradan vâhidiyyet mertebesine oldu. ”Oku
- 6Altı Peygamber — Hz. Âdem, s. 82“-Oradan bu program nefs-i Vahide olarak, Vahidiyyet mertebesine indirildi ki Vahidiyyet ile vasıflandı. Burası sıfat ve kudret mertebesi, aynı zamanda sıfat cen”Oku
- 7Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2), s. 220“-Oradan bu program nefs-i Vahide olarak, Vahidiyyet mertebesine indirildi ki Vahidiyyet ile vasıflandı. Burası sıfat ve kudret mertebesi, aynı zamanda sıfat cen”Oku
- 8Sohbet Arası Sohbetler (24), s. 30“Hani İhlas Suresi’nde geçer; “Küfüven Ahad” O tektir, eşi ve benzeri yoktur. Vahid dememiş. Vahid de benzeşmeler var. Neden? Birirn bierleri var. 10 toplu olara”Oku
- 9Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2), s. 160“Cenâb-ı Hakk evvelâ Vâhidiyyet mertebesini ve Vâhidiyyet nefsini ondan vâhid olan Âdem’i, Âdem’den Havva ’yı, Havva’dan da çocuklarını, yani çokluğunu meydana g”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.