Velâyet kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Velâyet kavramı, Fusûsu'l-Hikem'de doğrudan belirli bir Fass ile ilişkilendirilmemekle birlikte, İsmail Fassı'nda "Hikmet-i Aliyye" başlığı altında saîd olmanın sırrı, Rabb-ı hâs ve mârifet-i Rabbâniyye ekseninde ele alınır. Bununla birlikte, velâyet tasavvuf doktrininin merkezî bir kavramı olup, nübüvvetin bâtını olarak kabul edilir ve Hak ile manevî dostluk makamını ifade eder. Velâyet, "Velî" isminin mazharı olarak kemâlâtları bildiren ve Hakîkat-i Muhammediyye meşkatinden kıyamete kadar feyz alan bir mertebedir¹·².
Detaylı cevap
Velâyet, lügatte "yakınlık, dostluk, vekîllik" anlamına gelirken, tasavvufta sâlikin Hak ile olan manevî dostluk makamıdır. Bu kavram, Kur'an'da Yûnus Suresi 62. ayette geçen "elâ inne evliyâ'allâhi lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn" (Allah'ın velîlerine korku ve hüzün yoktur) ifadesiyle temellendirilir. Velâyet, nübüvvetin altında ancak ona en yakın makam olarak kabul edilir; nübüvvet kapısı kapanmış olsa da velâyet kapısı açıktır. Terzi Baba'ya göre velâyet, risâletin bâtınıdır ve Peygamberimizin vefatından sonra nübüvvetin bâtını olan velâyet, Hakîkat-i Muhammediyye meşkatinden gelen feyz ile kıyamete kadar ışık tutmaya devam edecektir¹·².
Velâyet, "vav" harfinin üstün okunmasıyla "hâkim ve tasarruf sahibi olmak" anlamına gelir ve çeşitleri vardır³. Bunlardan biri "Mutlak ilâhî velâyet"tir ki, bu velâyet bütün peygamberlerde ve evliyâdaki velâyetleri kapsayan, tüm eşyanın özel yönlerini ve bütün varlıkların sabit hakikatlerini içeren bir velâyettir. Bu yönüyle "Velî" Allah'ın isimlerindendir³·⁴. Ayrıca velâyet, "velâyet-i âmme" (genel velâyet) ve "velâyet-i hâssa" (özel velâyet) olmak üzere iki kısma ayrılır⁵·⁶. Velâyet, esas ve hakikat itibarıyla mutlak bir ilâhî sıfattır; peygamberlere ve evliyaya isnat edilmesi itibarıyla ise mukayyeddir⁵. Peygamberlerin ve evliyânın velâyetleri, mutlak velâyetin cüzleridir⁵. Hatem-i Enbiyâ'nın bâtını olan velâyet, Hatem-i Evliyâ'da müteayyin bulunur ve nübüvvetin velâyetten istimdâd ettiği, velâyetin ahkâm ve âsârının zuhûrunun da nübüvvet ile olduğu belirtilir⁷.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi · s.96“------------------- MAKAMI VELÂYET. (Velâyet Sancağı) Velâyet risâletin bâtını’dır. Peygamberimizin vefatından sonra, nübüvvetin bâtını olan “velâyetin” devam e”Oku
- 2Terzi Baba (Cilt 2) · s.163“Zât-ı İlâh-î, Velî ismi mazharından, ef’âl âleminde Terzi Baba isminden faaliyet gösterip velâyet hakikatlerini bildirmektedir. Velâyet, el Velî ismiyle işaret ”Oku
- 3Kelime-i Şîsiyye · s.164“Ma’lûm olsun ki, velâyet “vâv”ın fethiyle, “hâkim ve mutasarrıf olmak” &10024; Bilinmeli ki, velâyet "vav" harfinin üstünlü okunmasıyla, "hâkim ve mutasarrıf ol”Oku
- 4TB. Kelime-i Şîsiyye · s.116“Velayet kelimesi “vav” ların üstündeki üstün ile velayet, vavın altıne esre gelirse vilayet olur. Ötüre gelirse “vülayet” olur, o zaman manalar değişmiş oluyor.”Oku
- 5Kelime-i Şîsiyye · s.223“Bilinmeli ki, velâyet, mutlak ve mukayyed, yani "genel velâyet" ve "özel velâyet" kısımlarına ayrılmıştır. Çünkü velâyet, esas ve hakikat itibarıyla mutlak ilâh”Oku
- 6TB. Kelime-i Şîsiyye · s.154“------------------- Yani hatem-i rusülun velayeti cihetinden hatmi, velayeti enbiya ve rusülun hatmi velayete nisbeti gibidir. Zira enbiya ve rusül velayetleri ”Oku
- 7Kelime-i Şîsiyye · s.238“İmdi merâtib ve makāmâtı, ya’ni nübüvvet velâyetin zâhiri ve velâyet dahi nübüvvetin bâtını olduğunu ve nübüvvette müteayyin olan zâtın Hâtem-i enbiyâ ve onun b”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.