Ya'kûbiyet mertebesi ne anlama gelir?
Yakubiyet mertebesi, tasavvufta sâlikin seyr ü sülûk yolculuğunda ulaştığı, Tevhid-i Ef'âl mertebesiyle ilişkilendirilen ve ledün ilimlerine vâkıf olmayı ifade eden bir makamdır. Bu mertebe, saf ve temiz kulların, yani mürşidlerin ve onların müridlerinin gece yürüyüşü olarak da tanımlanır. Hz. Yakup'un (a.s.) kavmini terk ederek gece yolculuk etmesiyle sembolize edilen bu hâl, akl-ı küll ile bağlantılıdır ve Hakk'ın cemal tecellisini müşâhede etme kabiliyetini içerir. Yusufiyet mertebesinden önce gelen bir basamak olup, ilâhî dinin akıl sahipleri tarafından konulan dinden daha yüce olduğunu idrak etme hâlidir.
Detaylı cevap
Yakubiyet mertebesi, tasavvufî sülûkta önemli bir duraktır. Kelime anlamı olarak "saffetullah" ve "abdullah"ı ifade eden Yakub (a.s.)'ın isminden türemiştir¹. Bu mertebe, Tevhid-i Ef'âl mertebesiyle doğrudan ilişkilidir². Sâlikin, fiillerin tek fâilinin Allah olduğunu idrak ettiği bir hâldir.
Yakubiyet, aynı zamanda "gece yürüyen kulların çocukları" ibaresiyle de açıklanır ki bu, saf ve temiz kullar olan mürşidlerin ve onların müridlerinin mânevî yolculuğunu simgeler¹. Bu gece yürüyüşü, Mûseviyyet mertebesi itibarıyla ele alınsa da, Muhammedîyyet mertebesinde "Esrae" (İsrâ) ile ifade edilen bir yükseliştir¹.
Bu mertebede sâlik, akl-ı küll ile bağlantı kurar. Hz. Yakup'un (a.s.) kavmini terk edip gece yolculuk etmesi, akl-ı küllün babası olmasıyla açıklanır². Yakubiyet, ledün ilimlerine, yani Allah katından gelen gizli bilgilere vâkıf olmayı sağlar³. Bu sayede sâlik, Hakk'ın cemal tecellisini müşâhede edebilir³.
Yusufiyet mertebesinden önce gelen bir basamak olarak kabul edilir⁴. Hz. Yakup'un (a.s.) Yusuf'un güzelliğinde Hakk'ın cemal tecellisini görmesi bu durumu açıklar⁵. Yakubiyet mertebesi, ilâhî dinin, akıl sahipleri ve hikmet ehli tarafından konulmuş olan dinden daha yüce olduğunu idrak etme hâlidir⁶.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Altı Peygamber (Cilt 4) · s.135“Yakub kelime mânâsı olarak saffetullah ve abdullah anlamına geldiği içinde “ey gece yürüyen kullarımın çocukları” ibaresi, saf ve temiz kullarımın çocukları dem”Oku
- 2Enbiyâ Sûresi · s.151“İbrâhim e Bu mertebe Tevhid-i Ef’âl mertebesidir. O zaman İshâk a.s. ve Yakûb a.s. Tevhid-i Ef’âl mertebesine hediye olan İshakiyet ve Yakûbiyet mertebeleridir.”Oku
- 3Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 · s.5537“Ve eğer “âlimi” “ilim”den ism-i fâil olur ve sonundaki “ya” yüceltme için olursa anlam şöyle olur: Yusuf'un güzelliği, ledün ilimlerine (Allah katından gelen gi”Oku
- 4Sohbet Arası Sohbetler CD 17 · s.48“Daha fazla derken yani Yakubiyet mertebesini kastediyorum. Yakup mu geldi Yusuf mu geldi. Önce Yakup geldi Yakup’tan sonra Yusuf geldi. Yusufiyet gönül mertebes”Oku
- 5Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 · s.5530“Ve eğer "âlimi" "ilim"den ism-i fâil (yapanı bildiren isim) olur ve sonundaki "ya" ta'zim (saygı) için olursa anlam şöyle olur: Yusuf'un güzelliği ulûm-i ledünn”Oku
- 6Kelime-i Ya'kûbiyye · s.14“Yani "Allah katında olan din"in mertebesi, akıl sahipleri ve hikmet ehli tarafından konulmuş olan dinin mertebesinden daha yücedir. Çünkü bu dini, Hak seçti. Bu”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.