En'âm Sûresi 112. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

En'âm 112Cüz 8 · Sayfa 142

En'âm Sûresi 112. Âyet

الأنعام

Vekeżâlike ce'alnâ likulli nebiyyin ‘aduvven şeyâtîne-l-insi velcinni yûhî ba'duhum ilâ ba'din zuḣrufe-lkavli ġurûrâ(an)(c) velev şâe rabbuke mâ fe'alûh(u)(s) feżerhum vemâ yefterûn(e)

İşte böylece biz her peygambere insan ve cin şeytanlarını düşman kıldık. Bunlar aldatmak için birbirlerine yaldızlı laflar fısıldarlar. Rabbin dileseydi, bunu yapamazlardı. O halde, onları iftiralarıyla baş başa bırak.

En'âm Suresi 112. ayet, peygamberlere karşı duran insan ve cin şeytanlarının aldatıcı sözlerini ve bu sözlerin etkilerini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'ceale', 'şeyâtîn', 'yûhî', 'zuhruf', 'ğurûr' ve 'yefterûn' gibi anahtar kavramlar üzerinden, hakikat ile batıl arasındaki mücadeleyi ve ilahi iradenin bu süreçteki rolünü vurgular.

1جَعَلْنَاc-a-l

Kök:ج-ع-ل—Allah'ın bir şeyi belirli bir duruma getirmesi, kılması veya tayin etmesi anlamındadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'ceale' fiilinin bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, yaratmak veya bir şeyi bir şey olarak tayin etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'cealnâ' ifadesi, Allah'ın peygamberlere düşmanlar tayin etmesini, bu düşmanların varlığını bir hikmet üzere kıldığını ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ceale' fiilinin bazen 'halk' (yaratmak) anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette ise, Allah'ın peygamberlere düşmanlar var etmesi, onların varlığını bir düzenin parçası kılması anlamında mecazi bir kullanımdır.

2شَيَـٰطِينَş-t-n

Kök:ش-ط-ن—Haktan uzaklaşan, isyan eden ve insanları saptırmaya çalışan cin ve insanlardan oluşan varlıkları ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'şeytan' kelimesinin kökünün 'şatane' (uzaklaştı) fiilinden geldiğini ve haktan uzaklaşan, isyan eden her türlü varlık için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'şeyâtîne' ifadesi, hem insanlardan hem de cinlerden olup peygamberlere düşmanlık eden, onları saptırmaya çalışan varlıkları kapsar.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'şeytan' kavramının sadece cinlere özgü olmadığını, aynı zamanda insanlardan da şeytanlar olabileceğini vurgular. Bu ayet, 'insan ve cin şeytanları' ifadesiyle bu geniş anlamı açıkça ortaya koyar ve şeytanın temel işlevinin insanı doğru yoldan saptırmak olduğunu belirtir.

3يُوحِىv-h-y

Kök:و-ح-ي—Gizlice, hızlıca ve ima yoluyla bir mesaj iletmek, fısıldamak veya ilham etmek anlamındadır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'vahy' kelimesinin temel anlamının gizli ve hızlı bir şekilde bildirmek olduğunu ifade eder. Ayetteki 'yûhî ba'duhüm ilâ ba'dın' ifadesi, şeytanların birbirlerine aldatıcı sözleri gizlice ve fısıltı şeklinde ilettiğini, bu iletişimin sinsi ve hilekar doğasını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'vahy'in hızlı ve gizli bir işaret veya söz olduğunu belirtir. Bu ayetteki kullanımı, şeytanların birbirlerine 'zuhrufe'l-kavl'i (cazip sözleri) fısıldamalarını, yani sinsi ve aldatıcı bir iletişim kurmalarını ifade eder.

4زُخْرُفَz-h-r-f

Kök:ز-خ-ر-ف—Dışı süslü, gösterişli ancak içi boş ve aldatıcı olan söz veya şeyi ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'zuhruf' kelimesinin altın, süsleme ve dış görünüşü güzel olan ancak içsel değeri olmayan şeyleri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'zuhrufe'l-kavl' (cazip sözler) ifadesi, şeytanların kullandığı sözlerin dıştan çekici, süslü ve hoş göründüğünü, ancak gerçekte aldatıcı ve batıl olduğunu vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'zuhruf'un süslenmiş, yaldızlanmış ve aldatıcı bir güzelliğe sahip olan şeyleri ifade ettiğini açıklar. Bu bağlamda, şeytanların sözlerinin hakikatten yoksun, sadece dış görünüşüyle insanları etkilemeye yönelik olduğunu belirtir.

5غُرُورًاğ-r-r

Kök:غ-ر-ر—Aldatma, yanıltma ve boş ümitlerle kandırma eylemini veya sonucunu ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'ğurûr' kelimesinin, bir şeyi olduğundan farklı göstererek aldatmak, yanıltmak ve boş ümitlere sevk etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ğurûrâ' ifadesi, şeytanların süslü sözlerinin amacının insanları aldatmak, onları batıla yönlendirmek ve gerçeklerden uzaklaştırmak olduğunu açıkça ortaya koyar.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ğurûr'un, bir kimsenin kendisini aldatması veya başkası tarafından aldatılması olduğunu ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, şeytanların cazip sözlerinin, insanları hakikatten uzaklaştırarak bir aldanma ve yanılgı içine düşürme amacı taşıdığını gösterir.

6يَفْتَرُونَf-r-y

Kök:ف-ر-ي—Yalan uydurmak, iftira atmak ve asılsız iddialarda bulunmak anlamındadır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'iftira' kelimesinin kökünün 'fary' (yarmak, kesmek) fiilinden geldiğini ve yalan uydurmak, asılsız iddialarda bulunmak anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'mâ yefterûn' ifadesi, şeytanların peygamberlere ve Allah'a karşı uydurdukları yalanları, asılsız iddiaları ve iftiraları ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'iftira'nın, bir şeyi aslı olmaksızın uydurmak ve yalan söylemek olduğunu açıklar. Bu ayette, şeytanların peygamberlere karşı kullandıkları aldatıcı sözlerin, tamamen uydurma ve gerçeğe aykırı olduğunu vurgular.

En'âm Sûresi

“Vekezâlike ce’alnâ likulli nebiyyin ‘aduvven şeyâtîne-l-insi velcinni yûhî ba’duhum ilâ ba’din zuhrufe-lkavli ġurûrâ(an) velev şâe rabbuke mâ fe’alûh(u) fezerhum vemâ yefterûn(e)” İşte böylece biz her peygambere insan ve cin şeytanlarını düşman kıldık. Bunlar aldatmak için birbirlerine yaldızlı laflar fısıldarlar. Rabbin dileseydi, bunu yapamazlardı. O hâlde, onları iftiralarıyla baş başa bırak. (6/112)

Âyet-i Kerimede açık olarak ifade edildiği gibi, mer-tebe-i şeytaniyyet, insân ve cinlerden de zuhur etmektedir. Bunlar yaldızlı sözlerle fısıldaşırlaar, çünkü ürettikleri veh-min hayâlleridir.

Vehmin en büyük özelliği “yoku var; varı yok” gös-termesidir.

İşte onların birbirleriyle “fısıldaşmaları” (vâhyleşme) tamamen vehim ve hayâle dayandığından, ne kendilerine ve ne de çevrelerine hiç bir faydaları olmaz. Bu yüzden gerçeği söyleyenlere düşman olurlar. Bu dahi vehimlerinin gereğidir.

Görüldüğü gibi zahiren ilâhi olmayan vâhyler ;

asılları itibariyle “hayâl”e, hayâl → “vehme” vehim → “kahhar” ismine;

“kahhar” ismi de → “zât-ı ilâhiyye”ye bağlı olduğundan onlar dahi bâtınen “vâhy-i vehim”dir.

Böylece vâhyler iki türlü olup;

biri, ilâhi;

diğeri de, vehmidir.

Vâhiy lügatta : risâlet, kitabet, işaret, ilham, gizli kelâm mânâsınadır.

Diğer ifadeyle, sürat, seri işaret demektir.^{^[83]} *^{^[84]}

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(3)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 Vahiy ve Cebrâîl Hicr Sûresi