İsmail Fassı

Tanım

İsmail Fassı, İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem'inde Hz. İsmail'e (a.s.) ayrılan bölümdür. Hikmet-i Aliyye fî Kelime-i İsmâîliyye (İsmail Kelimesinde Mündemic Yücelik Hikmeti) başlığıyla anılır.

Anahtar Doktrinler

• Saîd olma sırrı: kul, Rabb-ı hâssı (kendi özel Rabbi) katında râzı olunmuş olduğunda saîddir.
• Mârifet-i Rabbâniyye: Rabbü'l-erbâb (Rablerin Rabbi), Rabb-ı hâslar üzerinden tanınır. Men arefe nefsehu fekad arefe rabbeh.
• Aliyye paradoksu: yücelik teslim olandan doğar; yükselen iddialıdan değil.
• Teslim-Rıza: eslemâ (ikisi de teslim oldu, Sâffât 37/103) hâli; râdıyye-mardıyye mertebesinin Kur'ânî zemini (Fecr 89/27-28).

Kur'ân Referansı

• Sâffât 37/102-107: kurban kıssası ve fidye.
• Meryem 19/54-55: "Rabbi katında râzı olunmuş" beyanı.
• Fecr 89/27-28: râdıyye-mardıyye nidâsı.

Terzibaba Geleneğinde

Kurban hikmetinin nazarî dayanağı; Anam babam kurban olsun tabirinin metafizik kaynağı. Rabb-ı hâs öğretisi, sâlikin Rabbim lafzını duyduğunda kişisel-Hak'a hitap edildiğini bilmesini öğretir.

İlgili Fass'lar

• İbrahim Fassı (Müheyyemiyye) — eden-tarafının hikmeti.
• Adem Fassı (İlâhiyye) — câmi-halîfelik.
• Hûd Fassı (Ahadiyye) — inne Rabbî nispetinin metafizik temeli.

İlgili Kavramlar

Hz. İsmail (a.s.), Kurban, Teslim, Rabb-ı Hâs, Hz. İbrahim, Nefs-i Mutmainne, Nefs-i Râdıyye, Fusûsu'l-Hikem.