Hz. İbrahim (a.s.)
Halilullah, Allah'ın dostu. Tevhid'in büyük temsilcisi.
Tanım
Hz. İbrahim (a.s.), İslam'ın üç büyük ibrahimi dininin atası, "Halîlullah" (Allah'ın dostu) lakabıyla anılan ulü'l-azm peygamberlerden biridir. Tevhid'in en büyük temsilcisi olarak Kur'an'da "hanîf" ve "ümmet" olarak nitelenir.
Kur'an Referansı
- Nisâ 4:125 — "Allah İbrahim'i dost (halîl) edindi."
- Bakara 2:124 — İmamlık makamı ve imtihanları
- En'âm 6:74-79 — Yıldız, ay, güneş ile putperestliği reddedişi
- Meryem 19:41-50 — Babasıyla diyaloğu
- Sâffât 37:102-107 — Oğul kurban etme imtihanı
- Âl-i İmran 3:67 — "İbrahim ne Yahudi ne Hıristiyan'dı; hanîf bir müslüman idi."
Tasavvufi Konumu — Halîliyyet
İbn Arabi Fusûs'un ikinci faslını "Hikmet-i Müheyyemiyye fî Kelime-i İbrâhîmiyye" başlığıyla Hz. İbrahim'e ayırır. Halîliyyet (dostluk), Hakk'ın kulun bütün latâifine nüfuz etmesi ve kulun da Hakk'a tamamen bağlanmasıdır. İştikākî olarak "halîl" kelimesinin "hullet"ten (derin sızma, kaynaşma) geldiği vurgulanır.
Teşbih ve Münâcat
Hz. İbrahim, İslam geleneğinde tenzih ile teşbihi dengeli yaşayan peygamberdir. Bir yandan yıldız-ay-güneşi "bu benim Rabbim" diyerek teşbihi tecrübe eder, sonra "batanları sevmem" (En'am 6:76) diyerek tenzih eder. Hz. İsmail'i kurban imtihanı, tam teslimiyetin remz.
Kâbe ve Hac
Oğlu Hz. İsmail ile birlikte Kâbe'yi bina etmiş (Bakara 2:127), hac menasikini kurmuştur. Bugün haccın temel rükünleri onun izlerini taşır (Safa-Merve sa'yi, taşlama, kurban).
Hadis
"Peygamberlerden sonra Halil İbrahim'in ümmetinden olmak en büyük şereftir" anlamındaki rivayetler, onun tevhid mirasının süreklilik vurgusunu içerir.
İlgili Kavramlar
Kaynaklar
- İbn Arabi, Fusûsu'l-Hikem (Fass-ı İbrâhîm)
- Ahmed Avni Konuk, Fusûsu'l-Hikem Şerhi
- Kur'an, Nisâ 125, En'âm 74-79
Bu Kisinin Gectigi Eserler

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“...vâki' olur idi. Fakat rü'yâda cenâb-ı İshâk suretinde görünen, teslim ve inkıyâd münâsebetiyle "koç" idi. Binâenaleyh Ibrâhîm (a.s.) "koç" ile ta'bîr etmek lâzım geli...”
182 Fusûsu’l-Hi̇kem

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“...e rabbühüm bikelimatin feetemmehu” mealen, “hani İbrahime Rabbı bir takım kelimelerle imtihan etmişti o da onları tamamlamıştı.” Daha sonra kelime lafzını “Mertebe-i Museviyet” te görüyoruz. Bilindiği gibi M...”
10 Kelimeyi Tevhid

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“...ımadığı bazı misâfirler gelmiştir. İbrâhîm (a.s.) misâfirler için bir ziyâfet hazırlamış lâkin onlar yemeğe el uzatmamıştır. Misâfirlerin garip hâlleri İbrâhim (a.s.)’...”
Hicr Suresi

“...n varsa şahitlik eylesin diye aralarında konuşmaları. Aslında bu arayışları kendilerini gerçekten hakk’ın indinde İbrâhîm (a.s.) ın şahidi yapmış olmaktaydılar. Yâni d...”
233 21 26 Kur Ker Yol Enbiya Sûresi Murat Deruni

Ahmed Avni Konuk
2x“mevsûf oldun; artık cismânî marazların ve zaafların ateşi ve harâreti, senin İbrâhim Halîlullah hazretleri gibi olan rûhunun muvâcehesinde Nemrûd'un ateşi gibi kalır. Binâenaleyh, emrâz-ı cismâniyye M”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...Kıyas yapalım. İbrahim aleyhisselâm ve İsmail aleyhisselâm. O gün orada toplansa toplansa 500-1000 kişi ancak çıkar, o imkansızlıklar ile tekniğin bile olmadığı belki...”
157 25 sohbet aras sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...kikatidir. Bembeyaz sakallarınız bir hayli uzun. Sakallar kişinin vechi olan Cemâli Hakikatlrini perdeleyip gizleyen oradan zuhur eden esmalarıdır. Gözleriniz simsiyah ve ürperti verici. Siyah gözler A’ma’iy...”
172 6 Ru ya Mana Alemi Tuzak Mekr Hileli Zuhuratlar

“....s.) dan bahsedildiğinden “onun izinden gidenlerdendi” ifadesi bunu bildirmektedir. Yâni Âdem (a.s.) dan Onun zamanına gelinceye kadar bütün “Nebî ve Rasûller” in izinden demektir. Gerçek olan bütün Peygambe...”
247 37 40 Ku Ker Yol Saffat Sûresi Murat Derûni (1)

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...alideyye ve li’l-mu’minine yevme yekumu’l-hisab (de la sura Ibrahim/Abrahán 14/40-41). )” ¡Señor! ¡Haz que haga el Azalá y que también la haga parte de mi descendencia...”
47 Ahadiyyet

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“... ) “lâ ilâhe illâ allah” “zat mertebesi” itibariyle yapılmasının gerekliliği bildiriliyorken, “Medine Mescidi”nin yapılmasıyla da gönlümüzde “Hakikati Muhammedi”nin gelişmesini sağlayacak faa...”
Enfal Suresi

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
2x“...ilkā olunduğu hînde, Halîlullah’ın naîmidir. Zîrâ İbrâhîm (a.s.) onun rü’yeti ile ve onun ilminde, muhakkak hayvandan ona mücâvir olan kimseyi te’lîm eden bir sûret olduğ...”
Kelime-i Yûnusiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Nefsiyye

Ahmed Avni Konuk
2x“lanları sevmem, dedi.” Şİ Sri a kk yala olay elle 53) 435. Git sâyeden bir güneşi bul! Tebrizli şâh Şems'in eleğini bul! Zıll-i ilâhi olan insân-ı kâmil delâletiyle Zât-ı ahadi güneşini bul! Eğer bu z”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...ası var. Fiziki manada yaşanan bir hadise bu da İbrahim Aleyhisselamı hani ateşe atacaklardı Nemrut’un ateşine atılacaktı. Nemrut ibrahime eziyet etmek için formüller...”
149 17.cd Sohbet Arasi Sohbetler

“...izin hayal ve vehimiyle Hakk için cihad edin, O sizi bu yolda seçti. Burada cezbe-i salik olmak vardır. İlimden önce kişinin hakk yoluna seçilmesidir... İbrahim dini h...”
234 22 27 Kur Ker Yol Hac Sûresi Murat Deruni

“...nderdik. Hani o, kavmine şöyle demişti: “Allah’a kulluk edin, O’na karşı gelmekten sakının. Eğer bilirseniz, bu sizin için daha hayırlıdır.” (29/16) ---------------- İbrâhim (a.s.) genel olarak Tevhid-i Ef’a...”
237 29 35 Ku Ker Yol Ankebût Sûresi Murat Derûni

“...oku) kelimesi vardır’ki; sayısal değeri, (6+400+30=436) toplarsak. (4+3+6=13) tür. Görüldüğü gibi bütün bu hakikatler bir emir ile okunmakta ve o emir de (13) ten çıkmaktadır. Çok açık değilmi?. Not= Belki…...”
238 26 39 Ku Ker Yol Şu'ara Sûresi Murat Derûni

“...kumaya ve eğitime başlaması istenmeştir. Unutulan ve tahrif edilen mertebe tesbit edilsin ve yerine doğruları konulsun ki istenilen amaç yerine getirilmiş olabilsin. İşte burada ikân değilde imandan bahsedil...”
251 47 28 Kur Ker Yol Muhammed sav Suresi Murat Deruni

“...dükleri belli olmamak için çuvallara kum doldurmuşlar ve bu haberi İbrâhîm (a.s.)a getirmişler. O hazret dahi bu haberden mahzûn olarak uykuya dalmış. Dışanda dolu çuv...”
260 51 31 Kur Ker Yol Zariyat Suresi ve Hazmi Tura hz. Murat Deruni

“...lcisidir. [14] "Kim (Bu Örneğe) Yüz Çevirirse (Ve Men Yetevelle): "Hakikat-i İbrahimiyye" nin davetini reddedip, "nefs-i emmâre" nin, "hevâ" nın veya "taklit" in peşinden gitmektir. Kalbi, mâsivâ putlarına yöne...”
266 60 49 Ku Ker Yol Mümtehine Sûresi Murat Derûni

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...mümkün değildir. 395 İbrâhîm şöyle dedi: “Benim Rabbim diriltir ve öldürür” Bütün âlemdeki yaşantıyı iki kelime arasında belirtivermiş İbrâhîm (a.s.) İnsân hayata gel...”
36 2 Bakara-Sûresi̇

“...an uzağım." ---------------- Âyet-i kerime risalet mertebesinin ef’al-i infialiyye seslenmesini rahmaniyet mertesi aktarmaktadır. ----------------- İbrâhîm (a.s.) “Hanif” din olan Tevhid-i Ef’al mertebesi pe...”
252 43 43 Ku Ker Yol Zuhruf Sûresi Murat Derûni

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...ra getirdi. Ve âli seyyidinâ Muhammed diyoruz ya o ailede işte dünyanın en yüksek ailesidir. Hani “pencü âli âbâ” deniyor ya, İşte bu seçilmişler. Bunlar altı Peygamber kitaplarımızın da kaynaklarıdır. İşte bu...”
60 6 Peygamber (5)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...kolaylığa çevirsin İnşeallah. Daha yola çıkmadan notlarını almaya başla, küçük küçük dahi olsa aklına gelen düşüncelerini hemen not et sonra onların açılımları olur. yani oraya gideyimde orada yazmaya başlar...”
63 (İnci Tezgâhı)

“...ir. Zîrâ insân-ı kâmil hâmil-i sırr-ı Muhammedi olup, o hazretin vârisidir; ve vücûd-ı mutlakın bilcümle merâtibini câmi’ olup, O’nun bir libâs ile zuhûrudur. Resûl-i zîşân Efendimiz nasıl ki “Beni gören Hak...”
261 54 44 Ku Ker Yol Kamer Sûresi Murat Derûni

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...“İbrâhîm (a.s.) ın babası şöyle) dedi: “Ey İbrâhîm! Sen, benim ilâhlarıma rağbet etmiyor musun? Eğer sen, (bundan) vazgeçmezsen mutlaka seni taşlarım ve uzun müddet be...”
30 19 MERYE

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...4. Hz. Musa-Kelîmullah 87 5. Hz. İsa-Ruhullah 87 6. Hz. Muhammed Rasûlullah 88 B. BİR HİKÂYE BİRÇOK YORUM SERİSİ 88 1- Köle ve İncir Sepeti 90 2- Genç ve Kıymetli Elmas 90 3- Bir Ressam Hikâyesi 91 4. Doğdular...”
103 Aşk VE İ̇rfan Yolunda

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“...چونكهدهيم ربررَبِّيگفت هَذَ أويل سفتاآنكسى كه گوهر ِ تأويل گفتاچنان تذكر ِ كوكب ر Tercüme: “Cevâd olan Cenâb-ı İbrâhîm, işte Rabbim budur, dedi. Çünkü âlem-i vehme düştü. Yıldızın zikrine böyle te’vîl söyledi....”
Kelime-i Yûsufiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Nûriyye

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...side and outside him! The Chapter of Abraham ( Surat Ibrahim ) verse 14/48: “Watch for the Day when the earth will be changed into a different earth and the heavens as...”
Lübbül Lüb İngilizce

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...gün Hacılar hacca gittiği vakit o hadiselerin geçtiği yerler de gereken fiilleri yaparlar. Kurb’an kesmek daha o günlerden bizlere kalan bir sünnettir. Şimdi yavaş yavaş Kurb’an bayramına gelmeye çalışalım....”
Mübarek Geceler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...el minna inneke entessemi’ul aliymü” mealen, “hani ibrahim beytin temellerini ismail ile birlikte yükseltiyordu ve diyordu ki, rabbimiz bizden kabul buyur, şüphesiz ki sen duyucu ve bilicisin” diye bildirmek...”
118 52 Tûr Sûresi̇

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...ın kulu) Gülnuş (Gül içici) Valide Sultan) Camiine tam orta kapısından girdim. İkinci kapıya ulaştığımda fakiri karşılayan Cümle şu idi… “Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdûhu ve Resul...”
164 2 Esmâ’ül Hüsna

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...kerime ile alemleri “göstereceğiz” hükmü ile rabb-i Teala ilgili ve çalışkan kullarına vaadı vardır. - «Gökleri, yeri ve aralarında olanı: Hak olarak yarattık...» (15/85) - «Yerde ve göktekilerin hepsini ke...”
167 İ̇nsân-I Kâmi̇l

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...kikatı üzere) Allah’ın işaret ettiği Muhammedi Adem gönlüne sığınarak, teslim olarak, tabiyet ve takat gösterip, Allaha istiaze ve istiane etmek gerekir. Zat’ta böyle bir zannın ortaya çıkması, kendisinden b...”
25 Bi̇r Hi̇kâye Bi̇r Çok Yorum

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...4. Hz. Musa-Kelîmullah 87 5. Hz. İsa-Ruhullah 87 6. Hz. Muhammed Rasûlullah 88 B. BİR HİKÂYE BİRÇOK YORUM SERİSİ 88 1- Köle ve İncir Sepeti 90 2- Genç ve Kıymetli Elmas 90 3- Bir Ressam Hikâyesi 91 4. Doğdular...”
1772747276481 DVT C001.MP3

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...kikat mertebesidir vesselam. Doğu köşede kıble Rüknü Hacer’ul Esved, Kılnacak dört rekat namaz , İmamdır orada ve bütün kıblelerde Hz. Muhammed, Marifet mertebesidir vesselam, Muhammed (a.s.)lâm. Kılmak lazı...”
162 30 Muhtelif Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...âfet" ma'nâsına geldiğini biliriz. Fakat "imamet" hilâfet gibi değildir. Çünkü Hak Teâlâ İbrâhîm (a.s.)ı, "hilâfef'ten İbaret olan daha hususi esmâsiyle zikr etmedi; "...”
189 Fusûsu’l-Hi̇kem
Bilgiler
- era
- klasik
- lakab
- Halîlullah
- arabic
- إبراهيم عليه السلام
- domain
- tasavvuf
- related_to
- tevhid,halilullah,tenzih