Abdâl kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Abdâl kavramı, verilen kaynaklarda doğrudan belirli bir Fass ile ilişkilendirilmemektedir. Ancak, Şeyh-i Ekber İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinde, "mümkün varlığın zâtî vücuba adım atma imkânı olmadığını" beyan ettiği Fass-ı Âdemî'ye atıf yapılarak, abdâllerin beşerî sıfatlarını Hakkânî sıfatlara dönüştürme ve Hakkânî varlıkla ahlaklanma hallerinin bu genel ilke bağlamında değerlendirilebileceği ima edilmektedir¹. Bu durum, abdâllerin ulaştığı mertebenin, varlığın temel hakikatleri çerçevesinde ele alındığını göstermektedir.
Detaylı cevap
Abdâl kelimesi, "bedel"in çoğulu olup, "Hakk'ın bedelleri" anlamına gelir¹. Bu yüce zatlar, beşerî sıfatlarını ilâhî sıfatlara, kulluk vücutlarını ise Hakkânî vücuda dönüştürmüşlerdir. Bu dönüşüm, "Allah'ın ahlakı ile ahlaklanınız!" hadis-i şerifine uyarak ilâhî ahlaklarla ahlaklanmalarıyla gerçekleşir²·³·¹. Abdâl, nefsânî sıfatları ruhanî sıfatlara dönüştürülmüş kâmil evliyadır⁴·³. Ruh, Hakk'ın halifesi olduğundan, abdâlın sıfatları ilâhî sıfatların yansıması olur³.
Abdâller, velâyet ehlinin sınıflarından olup, işleri çözmek ve bağlamakla görevli, Hakk dergâhının hizmetlileridir. "Ahyâr" denilen üç yüz kişi arasında yedi kişiye "abdâl" denir⁵. Bu yedi zat, yedi iklimin kıyamını sağlar ve her birinin bir isme nisbeti vardır ki, Allah Teâlâ o nisbet cihetiyle onlara nazar eder⁶. Abdâllerin velâyet-i kâmilesi mevcut olsa da, kutbun dairesi dahilinde ve onun hükmü altındadırlar. Kutbu'l-aktâb'dan abdâlların istimdadına sebep de budur⁶.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1C.12 · s.1413
- 2C.2 · s.548
- 3C.6 · s.1375
- 4C.2 · s.1192
- 5Kelime-i Lûtiyye · s.142“Maahâzâ bu abdâl ona dediğini dedi; &10024; Medyen'den daha tamamız. Bununla birlikte bu abdâl ona dediğini dedi; bu da o kabildendir. Bilinmeli ki, velâyet ehl”Oku
- 6C.3 · s.5000
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.