Abdâl kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Abdâl kavramı, verilen kaynaklarda doğrudan belirli bir Fass ile ilişkilendirilmemektedir. Ancak, Şeyh-i Ekber İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinde, "mümkün varlığın zâtî vücuba adım atma imkânı olmadığını" beyan ettiği Fass-ı Âdemî'ye atıf yapılarak, abdâllerin beşerî sıfatlarını Hakkânî sıfatlara dönüştürme ve Hakkânî varlıkla ahlaklanma hallerinin bu genel ilke bağlamında değerlendirilebileceği ima edilmektedir¹. Bu durum, abdâllerin ulaştığı mertebenin, varlığın temel hakikatleri çerçevesinde ele alındığını göstermektedir.
Detaylı cevap
Abdâl kelimesi, "bedel"in çoğulu olup, "Hakk'ın bedelleri" anlamına gelir¹. Bu yüce zatlar, beşerî sıfatlarını ilâhî sıfatlara, kulluk vücutlarını ise Hakkânî vücuda dönüştürmüşlerdir. Bu dönüşüm, "Allah'ın ahlakı ile ahlaklanınız!" hadis-i şerifine uyarak ilâhî ahlaklarla ahlaklanmalarıyla gerçekleşir²·³·⁴. Abdâl, nefsânî sıfatları ruhanî sıfatlara dönüştürülmüş kâmil evliyadır⁵·³. Ruh, Hakk'ın halifesi olduğundan, abdâlın sıfatları ilâhî sıfatların yansıması olur⁶.
Abdâller, velâyet ehlinin sınıflarından olup, işleri çözmek ve bağlamakla görevli, Hakk dergâhının hizmetlileridir. "Ahyâr" denilen üç yüz kişi arasında yedi kişiye "abdâl" denir⁷. Bu yedi zat, yedi iklimin kıyamını sağlar ve her birinin bir isme nisbeti vardır ki, Allah Teâlâ o nisbet cihetiyle onlara nazar eder⁸. Abdâllerin velâyet-i kâmilesi mevcut olsa da, kutbun dairesi dahilinde ve onun hükmü altındadırlar. Kutbu'l-aktâb'dan abdâlların istimdadına sebep de budur⁸.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi, C.12, s. 1413
- 2Mesnevî-i Şerîf Şerhi, C.2, s. 548
- 3C.6, s. 1375
- 4C.12, s. 1413
- 5Mesnevî-i Şerîf Şerhi, C.2, s. 1192
- 6Mesnevî-i Şerîf Şerhi, C.6, s. 1375
- 7Kelime-i Lûtiyye, s. 142“Maahâzâ bu abdâl ona dediğini dedi; &10024; Medyen'den daha tamamız. Bununla birlikte bu abdâl ona dediğini dedi; bu da o kabildendir. Bilinmeli ki, velâyet ehl”Oku
- 8Mesnevî-i Şerîf Şerhi, C.3, s. 5000
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.