Abdâl niçin Muhammediyye Fassı'nda anlaşılır kılınır?
Abdâl kavramı, tasavvufta Hakîkat-i Muhammediyye'nin kapsamlı ve kuşatıcı mahiyeti içinde anlaşılır kılınır. Zira Hakîkat-i Muhammediyye, ahadiyet mertebesinden sonraki ilk belirginleşme olan vâhidiyet mertebesini ve tüm sıfatlar ile isimler mertebesini ifade eder¹. Bu hakikat, tüm varoluşun başlangıcı ve tekil eşsizliği olarak İblis'i dahi kuşatır². Abdâller, ilâhî emirle suret âleminde tasarruf göreviyle yükümlü olan evliyâlardır ve bu görevleri, Hakîkat-i Muhammediyye'nin varlıktaki kuşatıcılığının bir tezahürüdür³. Onların bu zahmetsiz yardımları ve karşılıksız hizmetleri, Hakîkat-i Muhammediyye'nin rahmet ve kuşatıcılık vasfının bir yansımasıdır⁴.
Detaylı cevap
Abdâl, tasavvufta ilâhî emirle suret âleminde yönetme göreviyle yükümlü olan evliyâ sınıfına verilen isimdir³. Bu görev, onların Hakîkat-i Muhammediyye ile olan derin bağları sebebiyle mümkündür. Hakîkat-i Muhammediyye, tasavvuf metafiziğinin en yüksek kavramı olup, İslâm kâinat nizamının merkez taşıdır⁵. Bu hakikat, ahadiyet mertebesinden sonraki ilk belirginleşme olan vâhidiyet mertebesini ve tüm sıfatlar ile isimler mertebesini kapsar¹.
Abdâllerin dünya işlerinde tasarruf etme kabiliyetleri, Hakîkat-i Muhammediyye'nin varlıktaki kuşatıcılığının bir göstergesidir. Zira bu hakikat, tüm belirginleşmelerin başlangıcı olması itibarıyla varlıkta tek ve eşsizdir¹. Hatta İblis'i ve ona uyanları dahi kuşatır². Abdâllerin bu geniş kapsamlı tasarrufları, Hakîkat-i Muhammediyye'nin her şeyi ihata eden küllî iradesinin bir tecellisidir. Onlar, elemi def etmek ve acizlere yardım etmek için karşılıksız hizmet ederler; bu durum, Hakîkat-i Muhammediyye'nin rahmet ve şefkat vasfının bir yansımasıdır⁴. Kâmil âriflerin, abdâllara açık olan bazı hallerden gizli kalması, onların mertebece abdâllardan aşağıda olduğu anlamına gelmez; zira kâmil ârifler bu tür görevlerle yükümlü değildirler³. Bu da Hakîkat-i Muhammediyye'nin farklı tezahür ve mertebelerinin bulunduğunu gösterir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Kelime-i Muhammediyye, s. 5“Bu mertebeye, vahidiyet mertebesi ve sıfatlar ve isimler mertebesi ve "hakikat-i Muhammediyye" derler. Ahadiyet mertebesiyle arasındaki fark, ancak belirginleşm”Oku
- 2Kelime-i Hârûniyye, s. 207“Muhammedî ( )den İblîs’i ve etbâını yarattı ilh…” Bu beyândan anlaşılır ki, hakîkat-i muhammediyye İblîs’i dahi muhîttir. Sûre-i şerîfe okunan mahalde ashâb-ı c”Oku
- 3Mesnevî Cilt 5 · Beyit 1689 (s. 450)“Bilinmeli ki, yedi abdal ilâhî emirle suret âleminde tasarruf (yönetme) göreviyle yükümlü olduklarından, onlar görevlerinin gereğine göre hareket ederler. Fakat”Oku
- 4Mesnevî Cilt 4 · Beyit 1910 (s. 38)“Bu sınıftaki evliyadan birine, "Niçin bu zahmete katlandın ve yardım ediyorsun?" diye sorsan, sana cevaben, "Benim ona yardımım, elemini defetmek için ve aczind”Oku
- 5Hakîkat-i Muhammediyye
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.