İçeriğe atla

Âdemiyye Fassı hangi anahtar ayetlere dayanır?

Fass İçeriği5 görüntülenme5 kaynak
Kısa cevap

Âdemiyye Fassı, tasavvufî düşüncede insanın ilâhî isimleri kuşatıcı bir mahal olması ve halîfetullâh emânetini taşıması hakikatini açıklayan bir bölümdür. Bu fassın temel dayanaklarından biri Ahzâb Sûresi 72. ayet olan "Emânet Âyeti"dir. Bu ayet, göklerin, yerin ve dağların yüklenmekten çekindiği emâneti insanın yüklendiğini ifade eder ve insanın kâinattaki özel konumunu vurgular. Ayrıca, Bakara Sûresi 31. ayetindeki "ona bütün isimleri öğretti" ifadesi de insanın esmâ-i ilâhiyye'nin câmî mahalliyeti oluşuna işaret ederek Âdemiyye Fassı'nın temelini oluşturur.

Detaylı cevap

Âdemiyye Fassı, Fusûsu'l-Hikem'de Hz. Âdem'e tahsis edilmiş bir bölüm olup, insanın ilâhî hakikatleri kendinde toplayan ve yansıtan bir varlık olduğunu işler. Bu fassın anahtar ayetlerinden ilki, "Emânet Âyeti" olarak bilinen Ahzâb Sûresi 72. ayettir: "Biz emâneti göklere, yere ve dağlara teklif ettik; onlar onu yüklenmekten çekindiler ve ondan korktular; ama insan onu yüklendi". Bu ayet, insanın diğer mahlûkattan farklı olarak, ilâhî emâneti taşıma kabiliyetine sahip olduğunu gösterir. Tasavvufî yoruma göre bu emânet, "esmâ-i ilâhiyye'nin câmî mahalliyeti"dir; yani insan, Allah'ın bütün isimlerini kendinde barındıracak kapsamlı bir mahaldir. Bu durum, Bakara Sûresi 31. ayetinde geçen "ona bütün isimleri öğretti" ifadesiyle de desteklenir. Bu ayet, Âdem'e bütün isimlerin öğretilmesiyle, onun ilâhî bilgiyi ve hakikatleri idrak etme potansiyeline sahip olduğunu ortaya koyar. İnsan, bu emâneti yüklenmekle halîfetullâh olma vasfını kazanır ve Hak'ın yeryüzündeki temsilcisi olur. Âdemiyye Fassı, bu ayetler aracılığıyla insanın kâinattaki merkezi rolünü, ilâhî isimlerin tecelligâhı oluşunu ve bu tecellilerin ef'âl mertebesinde, yani insan bedeninde zuhur ettiğini vurgular¹·². İnsan-ı Kâmil ise bu anahtarları hakkıyla kullanan ve ef'âl, esmâ ve sıfatlarıyla halka rahmet olan kişidir³·⁴·⁵.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Er-Rahmân · s.105Yeri gelince bu ayeti de sıraya alacağız. Besmeledeki anahtar, içinde bulunan “Allah, Rahman, Rahiym” isimleridir. Allah zat, Rahman sıfat , Rahiym esma , BunlaOku
  2. 2Dur Rabbın Namazda (Cilt 2) · s.112Yeri gelince bu ayeti de sıraya alacağız. Besmeledeki anahtar, içinde bulunan “Allah, Rahman, Rahiym” isimleridir. Allah zat, Rahman sıfat , Rahiym esma , BunlaOku
  3. 3Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi · s.45O nun ümmetine hediye ettiği anahtarların başlıcaları (Besmele-i şerif, Elham-Fatiha Sûresi ve Fetih Sûresi) dir. Aslında her bir “Sûre-Sûret” Hakikat-i İlâhiy Oku
  4. 4Bi'smi Has, Selâm (13) · s.23O nun ümmetine hediye ettiği anahtarların başlıcaları (Besmele-i şerif, Elham-Fatiha Sûresi ve Fetih Sûresi) dir. Aslında her bir “Sûre-Sûret” Hakikat-i İlâhiy Oku
  5. 5Feth Sûresi · s.53O nun ümmetine hediye ettiği anahtarların başlı caları (Besmele-i şerif, Elham-Fatiha Sûresi ve Fetih Sûresi) dir. Aslında her bir “Sûre-Sûret” Hakikat-i İlâhiyOku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.