Âdemiyye Fassı, Muhammediyye Fassı ile nasıl ilişkilenir?

Tasavvuf mâverâsında Hakîkat-i Muhammediyye, "en yüksek kavram" ve "İslâm kâinat nizamının merkez taşı" olarak nitelendirilir². Bu hakikat, Hz. Muhammed'in beşerî yönünün ötesinde, Hak'ın ilk taayyünü, akl-ı evvel ve kâinatın halk sebebi olan mânevî hakikatini ifade eder. "Gizli bir hazineydim, bilinmeyi sevdim, bilinmek için halkı halk ettim" hadîs-i kudsîsi bu hakikatin temel mesnedidir. Âdemiyye Fassı ise, Âdem'in suretinin âleme kaynak teşkil ettiğini ve bu Âdemî suretin kemâlinin dahi Muhammediyye suretinden istifade etmesiyle mümkün olduğunu belirtir¹. Bu ifade, Hakîkat-i Muhammediyye'nin, Âdem'in halkındaki ve insanî kemâldeki temel rolünü vurgular. Âdem'in sureti, Hakîkat-i Muhammediyye'nin bir tezahürü olarak âlemde zuhur etmiş, insanî kemâl de bu yüce hakikatten beslenmiştir. Dolayısıyla, Âdemiyye Fassı, Hakîkat-i Muhammediyye'nin küllî ve kapsayıcı niteliğini, özellikle de insan varoluşu üzerindeki etkisini açıklayan bir çerçeve sunar. Muhammediyye Fassı, Fusûsu'l-Hikem'de yer alan peygamber fasslarından biridir³. Bu bağlamda, Âdemiyye Fassı, Hakîkat-i Muhammediyye'nin insanî mertebedeki zuhurunu ve kemâlini ele alırken, Muhammediyye Fassı bu hakikatin en üst düzeydeki temsilini ve tevhidin en üst zuhurunu⁴ inceler.