Aşk kavramı için İbrâhîmiyye Fassı'ndaki anahtar mekanizma nedir?

İbrâhîmiyye Fassı'nda hullet, Hak ile kul arasındaki en yakın muhabbet bağının adıdır; muhabbetten daha içli, mârifetten daha samimî bir dostluk hâlidir. Bu dostluk, Hz. İbrâhim'in yıldızı, ayı ve güneşi denedikten sonra "lâ uhibbu'l-âfilîn" (batanları sevmem) diyerek yüzünü gökleri ve yeri yaratana çevirmesiyle (En'âm 76) ortaya çıkan bir idrâk ve yakınlıktır. İbn Arabî, Fusûsu'l-Hikem'in İbrâhîm Fassı'nda bu hikmeti "Heyeman" olarak isimlendirir. Heyeman, şiddetli aşk anlamına gelir ve bu şiddetli aşktan kasıt, kişinin Hak'la şiddetle yakınında olmasıdır. Bu yakınlık, kişinin kendi varlığındaki idrâki ve Hak'la olan yakınlığıdır, sadece fiziksel bir yakınlık değildir¹. Hullet, peygamberlerin makâmları arasında özel bir yer tutar ve Hz. İbrâhim'e mahsus olan "halîlullâh" (Allah'ın dostu) lakabını bu mertebede almıştır. Bu bağlamda aşk, sâlikin Hak'a olan mahvedici sevgisi olarak tanımlanır; muhabbetten daha şiddetli, daha yakıcı ve sâhibini fânî kılan bir sevgidir. Mevlânâ'nın bahsettiği "aşk anahtarı" da nefsin terbiyesiyle bu idrâke ulaşmayı mümkün kılar².