İçeriğe atla

Bakara 115 ayetinin merkezî tasavvufî kavramı nedir?

Ayet-TasavvufOrta düzey0 görüntülenme9 kaynak
Kısa cevap

Bakara Sûresi 115. âyetinin merkezî tasavvufî kavramı, "Allah'ın vechi"nin her yerde ve her yönde tecellî etmesidir. Bu âyet, "feeynema tüvellu fesemme vechullahi" (Nereye dönerseniz dönün, Allah'ın vechi oradadır) ifadesiyle, Hakk'ın mutlak varlığını ve her şeyi kuşatan tecellîsini vurgular¹·². Tasavvuf ehli için bu, Hakk'ın zâhir ve bâtın tüm âlemlerde, insânın algılayabildiği ve algılayamadığı her şeyde mevcut olduğunu idrâk etme makamıdır³. Âyet, Hakk'ın bir zuhur yerinde varlığını inkâr etmenin küfre düşmek anlamına gelebileceği uyarısını da içerir⁴.

Detaylı cevap

Bakara Sûresi 115. âyet-i kerîmesi, tasavvufî irfanda vahdet-i vücûd anlayışının temel dayanaklarından biridir. Âyetin "Nereye dönerseniz dönün, Allah'ın vechi oradadır" (Bakara, 115) şeklindeki beyanı, Hakk'ın varlığının sınırlı bir mekân veya yöne bağlı olmadığını, aksine her şeyi kuşattığını ifade eder¹. Bu, Allah'ın sadece gaybda olmadığını, aynı zamanda görünen âlemde de tecellî ettiğini gösterir⁵.

Arifler için bu âyetin mânâsı aşikâr olur; zira onlar, tek bir yüzün var olduğunu ve yönlerin bu varlığa nispetle izafî olduğunu idrâk ederler². Kâmil ârif, namaz kılarken dahi Kâbe-i Muazzama yönünün ilâhî vecihlerden sadece bir vecih olduğunu, Hakk'ın vechinin mertebelerinden biri olduğunu düşünür⁶. Bu idrâk, kulun ilâhî ahlâkla ahlâklanması ve Hakk'ın nûruyla renklenmesi anlamına gelen sıbgatullah kavramıyla da ilişkilendirilebilir⁷.

Tasavvufî açıdan, bu âyet, Hakk'ın kendi kendisini hiçbir duruma ve varlığa nispet etmeden tarif etmesinin bir örneğidir; insânın algılama araçlarına göre O'nun tespit edilebilen ve edilemeyen her şey olduğunu bildirir³. Bu nedenle, bir müslümanın, Hakk'ın varlığını herhangi bir zuhur yerinde inkâr etmesi, diğer yüzleri inkâr ederek Hakk'ı örtmek ve küfre düşmek olarak değerlendirilir⁴. Bu rü'yet, yani Hakk'ın vechini her yerde görme hâli, özellikle "ümmet-i Muhammed"e hastır⁸. Necdet Ardıç gibi mürşidler de eserlerinde bu âyetin önemine vurgu yapmışlardır⁹.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Er-Rahmân · s.54“Burasını Kur’anı Keriym Bakara Suresi 2. sure 115. ayet anlatır ki;      feeynema tüvellu fesemme vechullahi “bu ”Oku
  2. 2Lübbü'l-Lübb (Özün Özü) · s.25“Arife şu Ayeti Kerimenin manası da aşikar olur: Kur’anı Keriym Bakara Suresi 2. sure 115. ayette; feeynema tüvellu fesemme vechullahi “Hangi yöne dönerseniz All”Oku
  3. 3Bir Ressam Hikâyesi · s.131“Bakara Sûresi 115. Âyette "Başını ne yana çevirirsen çevir Allah'ın vechini görürsün" Hadid Sûresi 3. ... Âyette “O evveldir, ahirdir zâhirdir ve batındır” Âyet”Oku
  4. 4Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4) · s.32“Kur’anı Keriym Bakara 2. sure 115. ayette; “feeynema tüvellu fesemme vechullahi” “Ne yana dönerseniz Allah’ın yüzüyle karşılaşırsnız!..” düsturunca, her mertebe”Oku
  5. 5Kasas Sûresi · s.12““ALLAH c.c. göklerin ve yerin nurudur” Kûr’ân-ı Kerîm Bakara Sûresi 2. Sûre 115. Âyette; (ve lillâhil meşriku vel mağribü feeynema tüvellu fesemme vechullahi in”Oku
  6. 6Kelime-i Hûdiyye · s.526“(Bakara, 2/115) ayet-i kerimesinde beyan buyurulan "vecih"ler gereğince, Hakk'ın vechinin mertebelerinden bir mertebedir. İşte namaz kılarken kâmil ârif bu şeki”Oku
  7. 7Sıbgatullah,
  8. 8Er-Rahmân · s.85“Çünkü, Burasını Kur’anı Keriym Bakara Suresi 2. sure 115. ayet anlatır ki;      feeynema tüvellu fesemme vechulla”Oku
  9. 9Nahl Sûresi · s.235“. ↑ Allah’ın vechi, Bakara/115 âyeti. ↑ Allah’ın izni ile ol… ↑ Gönülden Esintiler – Necdet Ardıç – 15-2-BEN deki TERZİ BABAM ∞ – Tasavvuf Serisi 127 – Sayfa 12”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.