Bakara 269 ayeti hangi Fass ile bağlanır ve neden?

Bakara Suresi 269. ayet, "Kime dilerse hikmeti ona verir; şüphesiz kendisine hikmet verilene büyük bir hayır da verilmiştir" buyurarak hikmetin ilahi bir ihsan olduğunu belirtir²·³·⁴. Bu ayet, tasavvufî metinlerde özellikle Fusûsu'l-Hikem'in İsmail Fassı ile derin bir bağlamda ele alınır. İsmail Fassı, "Hikmet-i Aliyye" yani yüce hikmet kavramını merkezine alır ve bu hikmetin, kulun kendi Rabb'ini tanıması (mârifet-i Rabbâniyye) ve O'na tam bir teslimiyet ve rıza göstermesiyle elde edildiğini açıklar (İsmail Fassı). Ayette geçen "hikmet verilen kimseye, çok hayır verildi" ifadesi, İsmail Fassı'nın işlediği "saîd olmanın sırrı" ile örtüşür; zira gerçek saadet, bu ilahi hikmete nail olmakla mümkündür¹. Ayrıca, ayetlerin "muhkem kılınmış" olmasının kaynağının ilahi oluşuna, "tafsîl edilmiş" olmasının ise insani idrak seviyesine indirilmiş olmasına işaret etmesi, hikmetin hem ilahi kökenini hem de insan tarafından idrak edilebilirliğini vurgular⁵. Bu durum, İsmail Fassı'nın her kulun kendi özel Rabbi (Rabb-ı hâs) ile olan ilişkisi üzerinden mârifetullahı açıklamasıyla da uyum içindedir. Dolayısıyla, Bakara 269. ayet, hikmetin ilahi bir lütuf olduğunu ve bu lütfun, İsmail Fassı'nda ele alınan mârifet-i Rabbâniyye ve teslimiyet yoluyla elde edilen yüce bir mertebe olduğunu gösterir.