Bekâ billâh kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?

Bekâ billâh, tasavvufta sâlikin fenâ fillâh makâmından sonra ulaştığı, Allah ile kalıcılık ve devamlılık anlamına gelen bir mertebedir¹·². Bu makâm, sülûkun vâsıllık makâmı ve kemâli olarak kabul edilir. Sâlik, fenâda kendi vücudundan fânî olurken, bekâda Hak'ın vücuduyla bâkî kalır. Klasik tasavvufî ifadeyle "el-fenâ-u fenâ-u'l-fenâ" yani fenânın da fenâsı bekâdır; sâlik fânîlik bilincinden bile fânî olduğunda geriye sadece bekâ kalır.

Bu makâm, Kur'ân-ı Kerîm'deki Rahmân Sûresi'nin 26-27. âyetlerinde geçen "küllü men aleyhâ fân, ve yebkâ vechu rabbike zü'l-celâli ve'l-ikrâm" (yeryüzünde olan herkes fânîdir, Rabb'inin vechi bâkîdir) ifadesiyle temellendirilir. Bu âyet, hem Hakk'ın bekâsını hem de sâlikin bekâya nasıl ulaşabileceğini gösterir.

Bekâ billâh makâmına eren sâlik, halk içinde Hak ile birlikte yaşar; zâhirde insanlarla muâmele ederken, bâtını Hak ile meşgûldür. İnsan-ı kâmillerin hâlleri tecellî ve gizlenme arasında seyreder; bazen bekâ, bazen de fenâ hâlleri üstün gelir³·⁴. Bekâ billâh'a eren kimsenin, bu yaşantısını çevresindeki taliplilerine aktarması ve onları da kemâle ermelerine vesile olması beklenir⁵·⁶. Bu durum, sâlikin zâtî bir seyr yapıp, ârif billâh olarak hayatını sürdürmesiyle gerçekleşir⁷.