Besmele kavramı için Süleymâniyye Fassı'ndaki anahtar mekanizma nedir?
Verilen kaynaklarda Süleymâniyye Fassı'ndan bahsedilmemektedir. Ancak besmele kavramının tasavvuftaki anahtar işlevi ve bu işlevin dayandığı temel ilkeler çeşitli kaynaklarda açıklanmıştır. Besmele, "Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla" anlamına gelen ve Kur'ân-ı Kerîm'de Tevbe Sûresi dışındaki tüm sûrelerin başında yer alan ilâhî bir formüldür. Tasavvufta besmele, bütün amellerin kapısı, kâinatın açılış kelimesi ve vücudun kendisi olarak kabul edilir. Hadîs-i şerîfte "besmele ile başlanmayan mühim her iş kesiktir" buyrulması, onun lüzumunu vurgular. Besmele, ilâhî hakikatleri açan bir anahtar olarak görülür ve bu anahtarın doğru kullanımıyla âlemdeki tüm mânâ kapılarının açılabileceği ifade edilir¹·².
Detaylı cevap
Besmele, tasavvufî anlayışta muhteşem bir kapı ve bütün ilâhî kelâmın özeti olarak kabul edilir. Hz. Ali'ye atfedilen "tüm Kur'ân Fâtiha'da, Fâtiha besmelede, besmele 'b' harfinde, 'b' altındaki noktada toplanmıştır" sözü, besmelenin tasavvufî vüsatini gösterir. Besmelenin yapısı üç temel ismi içerir: Allah, bütün esmâyı toplayan ism-i câmî; Er-Rahmân, mü'min-kâfir ayırt etmeden tüm kâinatı kuşatan genel rahmet sahibi; ve Er-Rahîm, mü'minleri âhirette husûsî olarak rahmetiyle kuşatan özel rahmet sahibi. Bu üç isim, rahmet-üstüne-rahmet silsilesini oluşturur; ulûhiyyet rahmette, rahmet hakîkatte zuhûr eder.
Besmelenin "b" harfi, "ile, vasıtasıyla" anlamında olup, vücud-ı haricînin ilk harfi olarak özel bir öneme sahiptir. Besmele, ilâhî hakikatleri açan bir anahtar olarak tanımlanır¹·³. Bu anahtarın tutma yeri "Bismi", dişleri "Allah" ismi, iki tarafındaki yivleri ise "Rahmân" ve "Rahîm" isimleridir². Bu anahtarın gerçek mânâda kullanıcısı ise İnsân-ı Kâmil'dir². İnsân-ı Kâmil, besmelenin içinde mevcut olan özelliklere sahip olup, bu anahtarı çevirerek mânâ kapılarını açar³. Besmele aynı zamanda Allah'ın anahtarı olan insanla da ilişkilendirilir; insanın sûreti "Sûret-i Rahmân", sîreti ise "Sîret-i Rahîm"dir ve tüm varlığı Allah ve câmî isimlerine sahip olarak tecelli ve zuhur mahallidir⁴·⁵·⁶.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Meryem Sûresi · s.12“İşte ilâhî hakîkâtleri açan anahtar olan ve her mertebesiyle yaşayan Besmele-i Şerîf bunlardır.”Oku
- 2Fâtiha Sûresi · s.22“Efendimiz, Besmele-i şerif ’in hadislerinde, (Besmele her kitabın anahtarıdır.) Diye buyurmuşlardı. Bir anahtarın anahtar olabilmesi genelde (4) hususu gerektir”Oku
- 3Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31) · s.61“İşte bu Allah bilgisi besmele-i şerifte bunun anahtarıdır. Bir başka yönden de insân-ı kâmil besmeledir. İnsân-ı kâmilde besmelenin içinde mevcud olan özellikle”Oku
- 4DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.278“Besmele-i şerif anahtardır. Anahtar da insandır. Allah’ın anahtarıdır. Sûreti, “Sûret-i Rahmân” dır. Sîreti ise “Sîret-i Rahîm” dir. Tüm varlığı ise Allah ve câ”Oku
- 5Aşk ve İrfân Yolunda · s.278“Besmele-i şerif anahtardır. Anahtar da insandır. Allah’ın anahtarıdır. Sûreti, “Sûret-i Rahmân” dır. Sîreti ise “Sîret-i Rahîm” dir. Tüm varlığı ise Allah ve câ”Oku
- 6İnci Tezgâhı (1) · s.11““Besmele-i şerif: Anahtardır. Anahtar da insândır. Allah’ın anahtarıdır. Sûreti; sûret-i Rahmân, sireti; siret-i rahîm. Tüm varlığı ise Allah ve cami isimlerine”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.