Fütûhât-ı Mekkiyye'yi yaşamak için günlük amelî tertîb nasıl olmalıdır?

Fütûhât-ı Mekkiyye, Muhyiddîn İbn Arabî'nin şahsî müşâhedelerine dayanan ve tasavvuf metafiziğinin ansiklopedik kaynağı olan bir eserdir. Bu eserdeki manevî açılımları yaşamak, sâlikin belirli bir sülûk yolunu takip etmesini gerektirir. Bu yolculukta günlük amelî tertip, mürşidin rehberliğinde şekillenir. Öncelikle, sâlikin nefs mertebelerini aşması esastır; zira bir alt mertebenin zulmeti aşılmadan üstteki hâl yaşanmaz. Bu mertebeler Emmâre'den Kâmile'ye uzanan yedi aşamayı kapsar ve her birinde farklı hâller zuhûr eder.

Günlük amelî tertibin temel unsurlarından biri virddir. Vird, mürşid tarafından sâlike verilen düzenli okunan dua ve zikir listesidir (Vird). Bu virdler arasında Kur'ân-ı Kerîm okumak önemli bir yer tutar. Mürşid, sâlike her gün en az bir yaprak Kur'ân-ı Kerîm'i mealiyle birlikte, sesli olarak ve tefekkür ederek okumasını tavsiye edebilir². Okunan âyetlerin numaraları ve sûre isimleri not alınarak üzerinde düşünülmesi istenir². Ayrıca, yüz kere salavat-ı şerife ve yüz kere besmele ile Fatiha okumak gibi belirli zikirler de bu tertibin bir parçasıdır³.

Bu amelî tertibin en kritik unsuru ise mürşide teslimiyettir. Sâlikin, şeyhinin kemaline teslimiyette daim olması ve mürşid huzurunda "gassal elindeki meyyit gibi" olması beklenir³. Zira hakikat talibinin kendi fikriyle yaptığı amel ve mücâhede ya haddinden fazla ya da eksik olabilir; bu durumu itidalli kılmak ancak insân-ı kâmil bir mürşidin tertibiyle mümkündür¹. Bu teslimiyet, sâlikin kendi acziyetini ve çabasındaki ataleti aşarak gizli hazineden eser görebilmesini sağlar⁴. İbn Arabî'nin Fütûhât'ta bahsettiği imanla ayanı birleştirme hali de, müşâhedeye erince sadece onunla amel etmek yerine, imanı da bu tecrübeye dahil etme çabasıyla ilgilidir⁵.