Gavs kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Gavs kavramı, verilen kaynaklarda doğrudan belirli bir Fass ile ilişkilendirilmemiştir. Ancak, tasavvuftaki ricâlü'l-gayb hiyerarşisinin en üst basamağını teşkil eden gavsın, kâinatın manevî düzenini deruhte eden velîlerden biri olması ve bu velîlerin varlığının İdrîsiyye Fassı'nın 'ruhâniyet' bahsiyle ilişkilendirilmesi, dolaylı olarak bir bağlantı kurulabileceğini düşündürmektedir. Gavs, lugatta 'yardım, imdâd, kurtarıcı' anlamlarına gelir ve tasavvufta kutbu'l-aktâb için kullanılan bir unvandır. Bu makamdaki velîler, Hak Teâlâ'nın kâinatı vasıtalı olarak idare etmesinde en üst halkayı oluşturur ve onların himmetleri vefatlarından sonra dahi devam eder¹.
Detaylı cevap
Gavs, tasavvuf terminolojisinde ricâlü'l-gayb hiyerarşisinin zirvesinde yer alan, kâinatın manevî mihveri olan kutbu'l-aktâb için kullanılan bir unvandır. Lugat anlamı itibarıyla 'suya dalmak, bir meselenin derinliğine muttali olmak, yardım edici, medet edici, kurtuluş' gibi anlamlara gelir¹·². Bu derinlik, ilâhî derinlik ve sonsuzluk olarak ifade edilir ve gavs, varlığında her şeyin özünü toplamış kâmil insanı temsil eder³. Gavs makamındaki velîler, Rasûlü Ekrem Efendimiz'in nâibi olarak da kabul edilirler¹·⁴. Onların en belirgin alâmetleri arasında yüksek hususi bir mertebede bulunmaları, yanlarına gidenlerin Allah'ı anmaları, günaha düşmemeleri ve vefat etseler dahi himmetlerinin gönülden gönüle yayılması sayılır¹·⁴. Gavsın işlevi, Hak Teâlâ'nın kâinatı doğrudan değil, vasıtalı olarak idare etmesinde en üst halkayı oluşturmasıdır. Bu vasıtaların yeryüzündeki mahalleri ricâlü'l-gaybdır ve ricâlü'l-gaybın varlığı İdrîsiyye Fassı'nın 'ruhâniyet' bahsiyle ilişkilendirilir. Ancak, verilen kaynaklarda gavs kavramının doğrudan İsmail Fassı ile bir bağlantısı belirtilmemiştir. İsmail Fassı, Hikmet-i Aliyye, Rabb-ı hâs ve mârifet-i Rabbâniyye gibi konuları ele alırken (İsmail Fassı), gavsın bu fass ile doğrudan bir ilişkilendirilmesi kaynaklarda yer almamaktadır.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3) · s.173“Gavs makamındaki velilerin en belirgin alâmetleri olarak, yüksek hususi bir mertebede bulunması, yanına gidenlerin Allahı anmaları, onun yanında günaha düşmemel”Oku
- 2Sohbet Arası Sohbetler CD 21 · s.99“İşte gavs bu demek yüzücü derinlere dalan “s” ile yani peltek “s” ile gavs “sin” ile yazıldığında en büyük yardımcı, en fedakar, bonkör insan demek herkese yard”Oku
- 3İnsân-ı Kâmil (Cilt 4) · s.132“Her şeyi özünde toplayan bir gavs olur… Bilindiği gibi “ gavs ” derine dalan derinlerde yüzen ma’nâsına dır. Buradaki derinlik kıyasidir. Belirtilmek istenen il”Oku
- 4Terzi Baba (Cilt 2) · s.184“Gavs için Rasûlü Ekrem efendimiznin nâibi, de denmektedir. ... Gavs makamındaki velilerin en belirgin alâmetleri olarak, yüksek hususi bir mertebede bulunması, ”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.