Gavs niçin Muhammediyye Fassı'nda anlaşılır kılınır?
Gavs, tasavvufta kâinatın manevî mihveri olan kutbu'l-aktâb için kullanılan bir unvan olup, Hakîkat-i Muhammediyye'nin bir tezahürü olarak anlaşılır. Zira kutb-ı zaman, Hakîkat-i Muhammediyye'yi hamil olup, lâ-yenkatı' vücûd-i hakîkî deryasından feyz alır ve aldığı füyûzâtı âlem ehline istidatlarına göre tevzi eder¹. Bu durum, Gavs'ın işlevsel vechesinin, yani yardım ediciliğinin, Hakîkat-i Muhammediyye'nin kuşatıcılığı ve feyz dağıtıcılığı ile doğrudan ilişkili olduğunu gösterir. Tasavvufta mutlak olarak kutub dendiği zaman en büyük veli, insan-ı kâmil ve Hakîkat-i Muhammediyye anlaşılır²·³. Bu sebeple Gavs makamı, Hakîkat-i Muhammediyye'nin kemalat mertebesinin bir yansıması olarak kabul edilir.
Detaylı cevap
Gavs, lugatte 'yardım, imdâd, kurtarıcı' anlamına gelir ve tasavvufta ricâlü'l-gayb hiyerarşisinin en üst basamağında yer alan kutbu'l-aktâb için kullanılan bir unvandır. Bu makamın Hakîkat-i Muhammediyye ile ilişkilendirilmesinin temel sebebi, Hakîkat-i Muhammediyye'nin tasavvuf metafiziğinin en yüksek kavramı ve İslâm kâinat nizamının merkez taşı olmasıdır⁴. Kutub, yani Gavs, Hakîkat-i Muhammediyye'yi üzerinde taşıyan ve bu hakikatten feyz alan zattır. Bu feyzi, âlemdeki diğer velilere ve tüm varlıklara onların istidatlarına göre dağıtır¹. Bu dağıtım işlevi, Gavs'ın 'yardım edici' vechesini oluşturur ve Hakîkat-i Muhammediyye'nin kuşatıcı ve feyz veren yönüyle örtüşür. Nitekim, Hakîkat-i Muhammediyye'nin İblis'i dahi kuşattığı ifade edilir⁵·⁶·⁷. Bu durum, Hakîkat-i Muhammediyye'nin zıtları dahi cem eden bir hakikat olduğunu gösterir. Dolayısıyla, Gavs'ın Hakîkat-i Muhammediyye'den aldığı feyzi tüm âleme tevzi etmesi, bu hakikatin kapsayıcılığının bir tezahürüdür. Tasavvufta kutub dendiği zaman, en büyük veli, insan-ı kâmil ve Hakîkat-i Muhammediyye anlaşılır²·³. Bu da Gavs makamının, Hakîkat-i Muhammediyye'nin kemalat mertebesinin bir yansıması olduğunu açıkça ortaya koyar⁸. Hakîkat-i Muhammediyye, bütün belirginleşmelerin başlangıcı olması itibarıyla varlıkta tek ve eşsizdir⁹. Bu nedenle Gavs, bu eşsiz hakikatin yeryüzündeki en üst düzeydeki temsilcisi ve feyz dağıtıcısı olarak Muhammediyye Fassı'nda anlaşılır kılınır.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1C.11 · s.40
- 2C.2 · s.185
- 3Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3) · s.174“Tasavvufta mutlak olarak kutub dendiği zaman en büyük veli, insân-ı kâmil ve hakikati Muhammediyye anlaşılır.”Oku
- 4Hakîkat-i Muhammediyye,
- 5Kelime-i Hârûniyye · s.207“Muhammedî ( )den İblîs’i ve etbâını yarattı ilh…” Bu beyândan anlaşılır ki, hakîkat-i muhammediyye İblîs’i dahi muhîttir. Sûre-i şerîfe okunan mahalde ashâb-ı c”Oku
- 6Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba · s.136“Bu beyândan anlaşılır ki, hakîkat-i muhammediyye îblîs’i dahi muhittir. Sûre-i Şerife okunan mahalde ashâb-ı cemâl olan mü’minler bulunduğu gibi, ashâb-ı celâl ”Oku
- 7Hac Sûresi · s.190“Bu beyândan anlaşılır ki, hakîkat-i muhammediyye îblîs’i dahi muhittir. Sûre-i Şerife okunan mahalde ashâb-ı cemâl olan mü’minler bulunduğu gibi, ashâb-ı celâl ”Oku
- 8Mertebe-i Muhammediyye,
- 9Kelime-i Muhammediyye · s.6“Bu mertebeye, vahidiyet mertebesi ve sıfatlar ve isimler mertebesi ve "hakikat-i Muhammediyye" derler. Ahadiyet mertebesiyle arasındaki fark, ancak belirginleşm”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.