Hakîkat-i Muhammediyye kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Hakîkat-i Muhammediyye kavramı, Fusûsu'l-Hikem'de "Kelime-i Muhammediyye" olarak anılan ve "Hikmet-i Ferdiyye" beyanında işlenen Fass ile ilişkilendirilir. Bu Fass, Hakîkat-i Muhammediyye'nin tüm taayyünatın evveli ve kâinatın tüm mevcudatının a'yân-ı sâbitelerini ve hakikatlerini kuşatan küllî bir varlık olduğunu vurgular¹·². Bu kavram, tasavvuf mâverâsının en derin terimlerinden olup, Hz. Muhammed'in tarihsel beşerî yönünün ötesinde, Hakk-ı Mutlak'ın ilk taayyünü, akl-ı evvel ve kâinatın halk sebebi olan hakikat yönünü ifade eder.
Detaylı cevap
Hakîkat-i Muhammediyye, tasavvuf doktrininin anahtar kavramlarından biridir ve Fusûsu'l-Hikem'de "Kelime-i Muhammediyye" başlığı altında "Hikmet-i Ferdiyye" ile ilişkilendirilerek açıklanır¹. Bu Fass, Hakîkat-i Muhammediyye'nin tüm taayyünatın evveli olduğunu ve tüm mevcudatın a'yân-ı sâbitelerini ve hakikatlerini kapsadığını belirtir¹. Kelime-i Muhammediyye'nin "hikmet-i ferdiyye" ile tavsif edilmesinin sebebi, onun tüm şey'iyâtı câmi' olan "şey'-i küll" olmasıdır².
Hakîkat-i Muhammediyye, Allah'ın halkettiği ilk şey olan "Nûr-ı Muhammedî" olarak da ifade edilir ve "Akl-ı Evvel", "Rûh-ul a'zam", "Ümm-ül Kitap" gibi isimlerle de anılır³. Bu hakikat, Âdem (a.s) beden olarak Efendimiz (s.a.v)'den önce dünyaya gelmiş olsa da, Âdem'in varlığında da mevcuttu ve tüm âlemleri ve neticede Âdem'i halketti⁴. Hakîkat-i Muhammediyye, Hakîkat-i İlâhiyye ile birlikte tüm âlemleri ve mertebeleri kuşatan bir hakikattir⁵. Bir kimsede Hakîkat-i Muhammediyye doğduğunda, gönül Kâbe'sini dolduran nefs-i emmâre putları secde eder ve bu hakikatin muhabbetiyle dünyevî arzulardan kurtuluş mümkün olur⁶.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Altı Peygamber (Cilt 6) — Hz. Muhammed (s.a.v.), s. 37“Fusûs’ul-Hikem cilt 4 sayfa 317 ------------------- Bu fass Kelime-i Muhammediyye de mündemiç /içinde bulunan, hikmeti Ferdiyye beyanındadır. ------------------”Oku
- 2Kelime-i Muhammediyye, s. 45“Ve ilk sâbit olan şey, bilcümle şey’iyâtı câmi’ olan hakîkat-i muhammediyyedir ki, o, şey’-i külldür. İmdi mükevvenâtın mertebe-i ilimden mertebe-i “ayn”a gelme”Oku
- 3Enbiyâ Sûresi, s. 232““Akl-ı Evvel” “Hakikat-i Muhammedi” “Ümm-ül Kitap” “Kâlem-i â’lâ “Aşk-ı Ekber” “İsm-i A’zam” “Rûh-ul a’zam” “Nûr-ı Muhammedi” “Hakikat-i İnsâniyye” gibi daha pe”Oku
- 4İnşikâk Sûresi, s. 39“(Mîm) hakîkati Muhammedîyye’dir. Âdem (a.s) beden olarak Efendimiz (s.a.v) den önce dünyâya gelmiş olmasına rağmen varlığında hakîkati Muhammedîyye mevcût idi. ”Oku
- 5Kelime-i Tevhîd, s. 662“Halen hutbelerin okunduğu minber "Hakikat-i Muhammediyye"nin yaşanan zaman içinde, zamanın gerekliliklerine uygun olarak ve aslını bozmadan hakikatlerinin açılı”Oku
- 6Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“Bir kimsede hakîkat-i Muhammediyye doğduğunda, “Gönül Kâbe” sini dolduran putlar yere kapanıp secde ederler. Bu putlar, “Nefs-i emmâre” putlarıdır yani her türl”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.