Hakîkat-i Muhammediyye niçin Muhammediyye Fassı'nda anlaşılır kılınır?

Hakîkat-i Muhammediyye, tasavvuf doktrininin anahtar kavramlarından biridir ve Hz. Muhammed'in fizikî doğumundan önce var olan manevî hakîkatini ifade eder. Bu hakîkat, "Allah'ın halk ettiği ilk şey benim nûrumdur" hadîs-i şerîfiyle kâinattan önce oluşuna işaret eder. Muhammediyye Fassı'nda bu kavramın ele alınması, Hakîkat-i Muhammediyye'nin varlık mertebelerindeki yerini ve işleyişini açıklığa kavuşturur. Zira bu hakîkat, Hak'ta belirginleşmiş ve her birinin hakikati birbirinden ayrılmış olan vahidiyet mertebesi, sıfatlar ve isimler mertebesi olarak da adlandırılır¹. Ahadiyet mertebesiyle arasındaki fark, belirginleşmemiş olmak ile belirginleşmiş olmaktan ibarettir¹.

Muhammediyye Fassı, Efendimiz'in hakîkatinin bütün belirginleşmelerin başlangıcı olması itibarıyla varlıkta tek ve eşsiz olduğunu, aynı zamanda bütün belirginleşmeleri kuşatması itibarıyla da külliyetle nitelendiğini vurgular¹. Bu külliyet, Hakîkat-i Muhammediyye'nin İblis'i dahi kuşattığı beyanıyla somutlaşır; zira sûre-i şerife okunan mahalde ashâb-ı cemâl olan mü'minler bulunduğu gibi, ashâb-ı celâl olan kâfirler de var idi ve zıddı câmi' olan Hakîkat-i Muhammediyye'den nâzil olan sûre-i şerife, bu câmiiyet hasebiyle ehl-i dalâle âid olan ibâre dahi bu hakîkatin lisân-ı celâli ile okunmuştur³. Bu durum, Hakîkat-i Muhammediyye'nin herhangi bir mertebeye has bir varlık olmayıp, bütün mertebeleri ihata ettiğini ve bu sebeple acziyetten münezzeh olduğunu gösterir⁴. Dolayısıyla Muhammediyye Fassı, Hakîkat-i Muhammediyye'nin bu kapsayıcı ve başlangıç niteliğindeki kemalatını, yani tevhidin en üst zuhurunu (Mertebe-i Muhammediyye) idrak etme zemini sunar.