İçeriğe atla

Hâlidiyye Fassı hangi anahtar ayetlere dayanır?

Fass İçeriği1 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Hâlidiyye Fassı, tasavvufî öğretide samediyyet kavramına odaklanır ve bu kavramın temelini İhlâs Sûresi'nin ikinci ayeti olan "Allâhu's-samed" (Allah samed'dir) ayetinden alır. Samediyyet, Cenâb-ı Hakk'ın kimseye muhtaç olmaması, ancak her şeyin O'na muhtaç olması vechesini ifade eder. Bu fass, sâliklerin Hakk'a olan mutlak ihtiyaçlarını idrak etmeleri ve Hakk'ın mutlak ihtiyaçsızlığını tahkik etmeleri üzerine kuruludur. İhlâs Sûresi'nin bu ayeti, samediyyetin ilâhî bir sıfat olarak Kur'ânî dayanağını oluşturur ve Hâlidiyye Fassı'nın merkezî hakikatini teşkil eder.

Detaylı cevap

Hâlidiyye Fassı, Fusûsu'l-Hikem'de samediyyet bahsinin doğrudan yeridir. Samediyyet, "samed olma sıfatı, ihtiyaç görmezlik" anlamına gelir. Bu kavramın anahtar ayeti, İhlâs Sûresi'nin ikinci ayeti olan "Allâhu's-samed"dir (Allah samed'dir). "Samed" kelimesi, Kur'ân-ı Kerîm'de sadece bu ayette geçmekle birlikte, tasavvufî düşüncede genişletilmiş bir anlam kazanmıştır. Kelimenin etimolojisi "samede" (kasd etti, yöneldi) kökünden gelir ve "her şeyin kendisine yöneldiği mahal" yani bütün ihtiyaçların tek mercii olma sıfatını ifade eder. İhlâs Sûresi'nin yapısı, Hak'ın birliğini (ahad), ihtiyaçsızlığını (samed), doğurmadığını ve doğurulmadığını, eşi olmadığını mantıkî bir silsile içinde sunar. Bu silsilede samediyyet, Hak'ın birliği ve ihtiyaçsızlığı arasındaki temel önermeyi oluşturur; zira Hak muhtaç olsaydı, birliği ve ihtiyaçsızlığı çelişirdi. Samediyyetin idrak edilmesi, sâliklerin Hakk'a olan mutlak bağımlılıklarını ve Hakk'ın mutlak müstağniliğini anlamalarını sağlar. Bu fass, ilâhî hazinelerin anahtarları olarak kabul edilen Kur'ân ayetlerinin¹·²·³·⁴ irfaniyetle kullanılması gerektiğini vurgular. Cenâb-ı Hakk'ın rahmet hazinelerini açan veya kilitleyen bu anahtarlar, samediyyetin tecellîlerini gösterir⁵·⁶.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi · s.45O nun ümmetine hediye ettiği anahtarların başlıcaları (Besmele-i şerif, Elham-Fatiha Sûresi ve Fetih Sûresi) dir. Aslında her bir “Sûre-Sûret” Hakikat-i İlâhiy Oku
  2. 2Bi'smi Has, Selâm (13) · s.23O nun ümmetine hediye ettiği anahtarların başlıcaları (Besmele-i şerif, Elham-Fatiha Sûresi ve Fetih Sûresi) dir. Aslında her bir “Sûre-Sûret” Hakikat-i İlâhiy Oku
  3. 3Feth Sûresi · s.53O nun ümmetine hediye ettiği anahtarların başlı caları (Besmele-i şerif, Elham-Fatiha Sûresi ve Fetih Sûresi) dir. Aslında her bir “Sûre-Sûret” Hakikat-i İlâhiyOku
  4. 4Değmez Dosyası · s.51O nun ümmetine hediye ettiği anahtarların başlı caları (Besmele-i şerif, Elham-Fatiha Sûresi ve Fetih Sûresi) dir. Aslında her bir “Sûre-Sûret” Hakikat-i İlâhiyOku
  5. 5Zümer Sûresi · s.166Allâh'ın âyetlerini inkâr edenler zâhiren Kur'ân'ı inkâr edenlerdir, bâtınen ise âlemin her zerresinde Hakk'ın bizâtihî zuhûrda olduğu gerçeğini reddedenlerdir.Oku
  6. 6Fâtır Sûresi · s.25Eğer zerre zerre anahtarlar olsa, bu küşâyiş Kibriyâ'nın gayrından değildir. Eğer âlem zerre zerre anahtarlar olsa, bu zulmetten ve nûrdan mürekkeb olan yetmiş Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.