Hârûniyye Fassı ile anlatılmak istenen temel hakîkat nedir?

Hârûniyye Fassı, tasavvufî vücud bahsinde Hakk'ın tenzih yönünü öne çıkarır. Bu tenzih, Hakk'ın ahadiyyet mertebesiyle doğrudan bağlantılıdır. Ahadiyyet, Hakk'ın "tek olma" makamıdır ve hiçbir nispet kabul etmez; "tek" demek bile bir taayyün iken, ahadiyyet bu taayyünün en ince halidir. Bu mertebe, Hazerât-ı Hamse sıralamasında lâ-taayyün'den sonra, vâhidiyyetten önce gelen ikinci mertebedir. Ahadiyyette esmâ ve sıfât henüz kapalıdır, hepsi "tek bir Hak'ta" iken, vâhidiyyette esmâ tafsil bulur. İhlâs Sûresi'ndeki "kul hüvallâhu ehad" ifadesinde "ahad" kelimesinin kullanılması, Hakk'ın çoğalmaz tekliğine vurgu yapar ve ahadiyyetin çoğalma öncesi bir mertebe olduğunu gösterir. Bu derin hakikatin idrakinde, kulun kendi zannı ve tasavvuruyla Hakk'ı tahayyül etme hatasına düşmemesi için dikkatli olunması gerekir¹. Nitekim Muhyiddin İbn Arabî, bu manaya birçok arifin işaret bile etmediğini belirtir, çünkü böyle icap etmiştir². Bu durum, ilahi hakikatlerin maddi misallerle her yönüyle anlatılamayacağı gerçeğiyle de örtüşür³. Hârûniyye Fassı, Hakk'ın zatının mutlak tekliğini ve tenzihini vurgulayarak, O'nun idrakindeki inceliği ve bu idrakin ancak kâmil bir mürşidin rehberliğinde doğru bir şekilde gerçekleşebileceğini işaret eder¹.