Hârûniyye Fassı neyi anlatır?

Hârûniyye Fassı, İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinde yer alan peygamberlere atfedilen hikmetlerden biridir. Bu fass, özellikle haşr kavramının tasavvufî mertebesini, yani vücudî haşrı ele alır. Haşr, lugatte 'toplama, bir araya getirme' anlamına gelir ve tasavvufta üç ana katmanda işler. Birinci katman, kıyâmet günü tüm insanların hesâb için tek bir mahalde toplanması olan zâhirî haşrdır. İkinci katman, sâlikin kendi nefsini hesâba çekmesi olan ahlâkî haşrdır. Üçüncü ve Hârûniyye Fassı'nın odaklandığı katman ise vücudî haşrdır. Bu, Hak'ın bütün esmâ ve sıfatlarının bir mahalde toplanmasıdır. İnsân-ı kâmil, bu vücudî haşrın somut tezâhürüdür; zira bütün esmâ onda câmî' olur. Bakara 31'deki "ve-a..." ayeti, insân-ı kâmildeki bu esmâî câmî'liğin bir işareti olarak kabul edilir. Hârûniyye Fassı'nın esmâ tafsîli, bu vücudî haşrın nasıl gerçekleştiğini ve esmânın bir mahalde nasıl toplandığını açıklar. Bu bağlamda, Hârûniyye Fassı, insân-ı kâmilin Allah'ın isim ve sıfatlarını kendinde toplayan bir ayna olma vasfını derinlemesine inceler.