Hârûniyye Fassı'nın iki şerh çizgisi arasındaki ortak zemin nedir?

Hârûniyye Fassı, İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinin önemli bir bölümüdür. Bu fassın şerh çizgileri arasındaki ortak zemin, hilâfet ve imamet kavramlarının ilişkisinde yatar. Kaynaklarda belirtildiği üzere, "her halife 'imam'dır; fakat her 'imam' halife değildir, aksine bazı imamlar halifedir"¹. Bu ifade, imametin daha geniş bir kavram olduğunu, hilâfetin ise imametin özel bir türünü temsil ettiğini gösterir. Bir kimseye "halife" denildiğinde, bu kişi hem imamet hem de hilâfet vasıflarını bir araya getirmiş demektir. Bu durumda imamet, hilâfetin bir ismi, bir veçhesi haline gelir. Bu ortak anlayış, Hârûniyye Fassı'nın temelini oluşturur ve fassın ana temasını teşkil eder. Zira halîfe, Hak'tan aldığı emaneti taşıyan ve Esmâ-i İlâhiyye'nin câmi bir mahalde zuhuruna ayna olan kişidir (Halîfe, K1-1). Bu bağlamda, halîfenin aynı zamanda bir imam olması, onun mânevî önderlik ve rehberlik vasfını da içerdiğini gösterir. Bu ortak zemin, fassın farklı şerh çizgilerinde de korunur ve imamet ile hilâfetin birbirini tamamlayan iki kavram olduğu vurgulanır.