Hûdiyye Fassı hangi anahtar ayetlere dayanır?

Hûdiyye Fassı, tasavvufî hikmetin önemli bir vechesini sunar ve özellikle samediyyet ile ahadiyyet-i rubûbiyye kavramları üzerine bina edilmiştir. Bu fassın temel dayanağı, İhlâs Sûresi'nin ikinci ayeti olan "Allâhu's-samed"dir. Bu ayet, Hak Teâlâ'nın kimseye muhtaç olmama ve her şeyin O'na muhtaç olma sıfatını ifade eden samediyyet kavramının menşeidir. Samed, her şeyin kendisine yöneldiği, bütün ihtiyaçların tek mercii olan mahaldir.

Hûdiyye Fassı'nın dayandığı bir diğer anahtar ayet ise Hûd Sûresi 56. ayetidir. Bu ayet, "Mevcûdâttan hiçbir şey yoktur; illâ ki Allah Teâlâ, hüviyyet-i zâtiyyesi ile onun nâsiyesini âhizdir; ve esmâsı hasebiyle onda mutasarrıftır" şeklinde açıklanır²·³. Bu ifade, Hak'ın her varlığın perçeminden tuttuğunu ve kendi isimleri (esmâ) aracılığıyla onda tasarruf ettiğini vurgular. Bu durum, ahadiyyet-i rubûbiyye yani Rablık birliği hikmetine dayanır¹.

Şeyh-i Ekber, Yûsuf Fassı'nda ahadiyyet-i zâtiyye (Zât birliği) ve ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye (ilâhî isimler birliği) kavramlarını ele aldıktan sonra, Hûdiyye Fassı'nda ahadiyyet-i rubûbiyyeyi (Rablık birliğini) açıklamıştır¹. Bu, Hak'ın varlıklar üzerindeki mutlak tasarrufunu ve her ismin kendine mahsus bir yolu olduğunu, bunun da o varlığın sırat-ı müstakimi olduğunu gösterir³. Böylece Hûdiyye Fassı, ilâhî birliğin farklı veçhelerini, özellikle de Rablık mertebesindeki tecellisini bu ayetler üzerinden idrak etmeyi sağlar.