Huzûr hâli nasıl başlar, nasıl yerleşir?

Huzûr, lugatte "hazır olmak, mevcut bulunmak" anlamına gelirken, tasavvufta sâlikin kalbinin Hakk'ın huzûrunda olması ve O'ndan ayrılmaması hâlidir³. Bu hâl, gafletin tam zıttıdır ve sâlikin her ânını Hakk'ın gözetimi ve nazarı altında yaşadığı idrâkidir. Huzûr hâlinin başlaması, tasavvufî bir hâlin zuhûru gibi, çoğu zaman ânî bir vâridât şeklinde gerçekleşir. Bu, kalpte bir cezbe, bir nûr veya bir inkişâf olabilir. Zikir veya murâkabe sırasında ânî bir cezbe, bir mürşidin nazarı veya tasarrufu, yahut bir âyet, hadîs veya zikrin etkisiyle inkişâf, bu başlangıcı tetikleyebilir.

Huzûr hâlinin yerleşmesi ise, sülûkun dâimî hâli olup, başlangıç değil, vâsıl olunan ve sürekli muhâfaza edilen bir makâmdır. Bu yerleşme, "zikir, zâkir (zikreden) ve mezkûr (zikredilen) birleştiğinde arada gayrı kalmadığından mutlak huzur meydana gelmiş olur" ifadesiyle açıklanır¹·²·⁴. Bu mertebeye ulaşmak, daha evvelce belirtilen mertebelerden geçip yükselmekle olur ve Hakk-el yakîn hâli ile zât mertebesi imânı, diğer bir ifadeyle îkân yakîn hâlidir¹·²·⁴. Sâlik, Nefs-i Mutmeinne mertebesine ulaştığında ilâhî huzuru bulur ve Rabb'ına güveni artar⁵. Huzûrun yerleşmesi için tertîb-i sülûk, edep ve sohbet gibi şartlar da önemlidir. Sâlikin kalbinin Hakk'la şuûrlu olarak meşgûl olması olan huzûr-i kalbî, ibâdetlerde huşû adını alır ve bu, huzûrun yerleşmesinde önemli bir adımdır.