İbrâhîmiyye Fassı'nda esas olarak hangi mesele ele alınır?

İbrâhîmiyye Fassı, tasavvuftaki peygamber makamları arasında özel bir yere sahip olan hullet makamını tahkik eder. Hullet, peygamberlere verilen dört temel makamdan biridir ve Hz. İbrâhîm'e mahsus olan "halîlullâh" lakabının kaynağıdır. Bu makam, Hak ile kul arasındaki dostluğun her gözeneğe nüfuz etmesi anlamına gelir ve mahbûbiyyetten (sevilenlik) farklıdır. Mahbûbiyyet sevenin sevilenden öte olması iken, hullet sevenin sevdiğine karışmasıdır. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî bu farkı, "dost (halîl) Hak'la içiçe oturur, mahbûb (Habîb) Hak'ın yanına oturur" beytiyle ifade eder. İbn Arabî, İbrâhîmiyye Fassı'nda hulletin iki vechini açar: Birincisi, sâlikin Hak'a dostluğu; ikincisi ise Hak'ın sâlike dostluğudur. Hz. İbrâhîm'in En'âm Sûresi 76-79. ayetlerinde yıldızı, ayı ve güneşi denedikten sonra "lâ uhibbu'l-âfilîn" (batanları sevmem) deyip "innî veccehtu vechiye lillezî fataras-semâvâti ve'l-ard" (yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim) hâline ermesi, hullet makamının başlangıcıdır. Sâffât Sûresi 102. ayetinde Hz. İsmâîl'i kurban etmeye götürmesi ise hulletin kemâlini gösterir. Bu fass aynı zamanda kader sırrı ve a'yân-ı sâbite meselesiyle de ilişkilidir; kulun tekil sabit hakikatinin yatkınlığına bağlı olan kader sırrı, ilâhî ilmin suretleri olan sabit hakikatlerle açıklanır¹.