İdrîsiyye Fassı'nın 'Hikmet-i Kuddûsiyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?

Fusûsu'l-Hikem'de her peygamber bir hikmeti temsil eder ve İdrîsiyye Fassı da "Hikmet-i Kuddûsiyye"yi barındırır. Bu hikmetin Hz. İdris'e tahsis edilmesinin sebebi, onun riyâzât-ı şâkka (zorlu nefs terbiyesi) ile nefsini hayvani sıfatlardan, fıtrî kirlerden ve arızî eksikliklerden temizlemesidir. Bu arınma neticesinde Hz. İdris'in ruhaniyeti, hayvaniyetine galebe çalmış ve o, kesret âleminden sıyrılarak mi'râc etmiştir¹. "Hikmet-i Kuddûsiyye", Allah'ın her türlü noksanlıktan münezzeh ve kutsal olma sıfatını ifade eder. Hz. İdris'in bu arınma ve yücelme hâli, kuddûsiyyetin bir tecellîsi olarak görülür. Nuh (a.s.)'ın temsil ettiği "Hikmet-i Sübbûhiyye" (Allah'ın noksanlardan münezzeh oluş hikmeti) ile "Hikmet-i Kuddûsiyye" arasında mânevî ve mertebece bir münasebet bulunur. Bu yakınlık sebebiyle bu iki hikmet birbirine yakın kılınmıştır². Nuh (a.s.)'ın tenzîhi aklî iken, İdris (a.s.)'ın tenzîhi hem aklî hem de nefsîdir. Bu durum, İdris (a.s.)'ın arınma sürecinin daha kapsamlı olduğunu gösterir ve kuddûsiyyet hikmetinin ona atfedilmesinin derinliğini vurgular³. Hz. İdris'in tedrisattaki gayreti ve üstün meziyetleri de bu hikmetin ona verilmesindeki diğer bir veçhedir⁴.