İçeriğe atla

İlme'l-Yakîn kavramının zuhûr ettiği mahaller nelerdir?

Kavram MekanizmasıOrta düzey0 görüntülenme3 kaynak
Kısa cevap

İlme'l-yakîn kavramının zuhûr ettiği mahaller, tasavvufî sülûkun başlangıç bilgi seviyesiyle ilişkilidir ve bu mertebede sâlik, hakikatleri sözle, mantıkla ve kitapla idrâk eder. Bu, yakînin üç kademesinden ilkidir ve sâlikin henüz hakikati bizzat yaşamadığı, ancak bilgi düzeyinde kabul ettiği bir hâli ifade eder. İlme'l-yakîn, bir dedenin üç zuhûru ile gelmesi örneğinde olduğu gibi, bir hakikatin bilgi seviyesinde belirmesidir¹. Bu mertebe, Hakk'ın zâtî zuhurunun mahallerini ancak irfan ehli kâmillerin idrak edebileceği bir başlangıç noktasıdır².

Detaylı cevap

İlme'l-yakîn, yakînin üç kademesinden birincisi olup, sülûkun başlangıç bilgi seviyesini teşkil eder. Bu mertebede sâlik, bir hakikati anlatıyla, kitapla ve mantıkla bilir. Örneğin, "Cennet vardır" bilgisini okuyarak, dinleyerek veya akıl yürüterek kabul etmesi bu seviyeye örnektir. Bu durum, bir kişinin "şu yerde ateş var" denildiğinde buna inanması gibidir; henüz ateşi görmemiş veya sıcaklığını hissetmemiştir.

Zuhûr mahalleri açısından bakıldığında, ilme'l-yakîn, bir kavramın veya hakikatin sülûkî zuhûr mertebelerinden bidâyet (başlangıç) aşamasına denk gelir. Sâlikin tevbe, inâbe ve riyâzat gibi başlangıç makamlarında edindiği bilgiler, ilme'l-yakîn düzeyindedir. Bu aşamada, geçilmeyen makamların hakikati yalnızca ilim olarak bilinir, hâl olarak yaşanmaz.

İlme'l-yakîn, aynı zamanda Hakk'ın zâtî zuhurunun mahallerini irfan ehli kâmillerin idrak etmeye başladığı bir mertebedir². Bu, bir dedenin üç zuhûru ile gelmesinin, ilme'l-yakîn, ayne'l-yakîn ve hakk'el-yakîn mertebelerinin zuhûr etmesi olarak açıklanmasıyla da pekiştirilir¹. Bu örnekte, dedenin zuhûru, hakikatin önce bilgi düzeyinde, yani ilme'l-yakîn mertebesinde belirmesini ifade eder. Bu mertebe, Allah'ın ilim tecellisinin zuhur ettiği mahallerden alınan bilgileri kapsar; ancak bu bilgiler henüz Zat-ı Mutlak ile ilgili yaşantısal bir idrak değildir, zira Zat-ı Mutlak'ın yaşantısı bizim mahalimizle ilgili değildir³.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Bendeki Terzi Babam (Cilt 1) · s.138“Dedenin üç zuhûru ile gelmesi İlm’el Yakîn, Ayn’el Yakîn ve Hakk’al Yakîn mertebelerinin zuhûr etmesidir. Dedenin Â’ma olması, A’maiyyet hakîkatlerine delâlet e”Oku
  2. 2Fussilet Sûresi · s.80“İşte bu irfan ehli mahaller lillâhi “Allah içindir,” yani Zât-ı zülcelâlin, o mahallerde Zât-î zuhurunun olmasıdır, gene bu yüzden o mahaller Hakk’ın zâtının zu”Oku
  3. 3TB. Kelime-i İdrîsiyye & İbrâhîmiyye · s.182“Elindeki her şey o gavur dediğin Allah’ın ilim tecellisinin zuhur ettiği mahallerden aldın elindeki her şeyi. Bu şartlanmışlar dini kıyafet zannetmişler. İşte A”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.